4 Eylül tarihi Bozüyük için çok derin anlamlar ifade ediyor. 102’nci yılını kutlayacağımız 4 Eylül 1922 Bozüyük’ün Yunan İşgalinden kurtuluşunun yıldönümü şimdiden kutlu olsun.
Günümüzde genç kuşağın sadece konser günü olarak bildiği, algıladığı tarih bilincine sahip olmayanların pek kavrayamadığı bu kurtuluş günü oysa ki Bozüyük için çok önemli bir gün.
Peki Bozüyük’ün kurtuluşu ne demek?
Kurtuluş Savaşının başlaması öncesinde Yunan Ordularının İzmir’e asker çıkarmalarıyla başlayan Batı Anadolu’nun işgali her ne kadar Türk Halkının Kuva-i Milli kuvvetleri ile direnç gösterisinde bulunması ile küçük küçük cepheler açılsa da Yunanlılar Batı Anadolu’nun büyük bir kısmını işgal etti ve yaklaşık 3 yıl Türkleri esaret altına aldı.
Bu esaret altına alınan yerlerden biri de ilçemiz Bozüyük’tü. İlk önceleri Pazaryeri’nde bulunan Yunan Karakol Komutanlığı daha sonra Bozüyük’te kuruldu ve Bozüyük Yunanlıların egemenliğinde ve zulmünde çok kötü günler geçirdi. Birçok yağma, ırza geçme ve keyfi insan öldürme olaylarının yaşandığı Bozüyük’te Yunan zalimliği had safhaya ulaştı.
Tarihçilerden bazılarının her ne kadar Bozüyük Yunan Asayiş Komutanının iyi niyetli bir subay olduğunu söyleseler de o günleri yaşayanlar gerçeğin pek de böyle olmadığını anlattılar hep.
Bozüyük işgalinde Yunan askerleri genellikle Tekke Mahalle ve Kasımpaşa Mahallesi’nde halka çok zarar verdiler. Evlere zorla girip eşya, koyun, keçi çalmalar, kadınların ve genç kızların namusuna göz dikmeler, keyfi dayak atmalar, sorgusuzca katletmeler bu süre içinde hep görüldü. Bozüyük Halkı Yunan zulmü altında inim inim inlerken kasabadan bazı kişiler bu durumdan kurtulmak için köylere kaçsalar da zalim Yunan askerleri köylere de gelerek aynı uygulamayı bu masum insanlara da yaptı.
Uzunca bir süreç sonunda Kahraman Türk Askerlerinin oluşturduğu orduların başta Sakarya Meydan Savaşını kazanmaları, daha sonra Dumlupınar’da Büyük Taarruz ile başlatılan ve 30 Ağustos’ta büyük zaferle sonuçlanan tarihe destan yazmış galibiyetleri neticesinde arta kalan bir avuç Yunan Birlikleri de bölgemizi ve kasabamızı terk etmek zorunda kaldı. 1’nci ve 2’nci İnönü Savaşlarında cephe Kumandanlarından olan ve büyük kahramanlıklar gösteren Albay Mehmed Arif Bey (Ayıcı Arif Paşa) 4 Eylül 1922 sabahı Sabah Ezanından önce Bozüyük’e Kovalıca yönünden gelerek ve şimdiki Cemalettin Köklü Parkı’nın batısındaki caddeden (Dr.İsmail Bey Caddesi) girerek Bozüyük’ü Yunanlılardan tamamen temizledi ve Kasımpaşa Camii minaresine kurtuluşun simgesi olarak Türk Bayrağı astırdı.
Kurtuluşun sabahına varan gecede ise Yunan Birlikleri Ankara ve Eskişehir yönünden gecenin geç saatlerinde kaçarak Bozüyük’ten geçtiler ve Bursa yönüne kaçtılar. Kaçarken Bozüyük’ün ana cadde üzerinde bulunan evlerini ve dükkanlarını ateşe vererek son zulümlerini gerçekleştirdiler.
Arif Bey Bozüyük’ün Yunanlılardan temizledikten sonra kuşluk vaktinde Bozüyük’ün merkezindeki şimdiki Belediye İş Hanı yanındaki boşlukta ( O zamanlar Bozüyük’ün meydanı) büyük bir çınar ağacı altında kahvesini içti ve Bozüyük Halkını etrafında toplayarak Yunanın kaçışı hakkında bilgiler verdi.(Sürekli yanında gezdirdiği ve yavru iken bulup beslediği evcil ayısının da yanında olduğu söylenir)
Arif Paşa ve Türk Müfrezesi bir süre Bozüyük’te dinlendikten sonra Yunan Askerlerini Bursa yönünde kovalamaya devam etti. Bozüyük kurtulmuştu. Yaklaşık 3 yıl çekilen zulüm son bulmuştu. Bozüyük’te büyük bir sevinç yaşandı. Halk sokaklara döküldü, oyunlar oynandı, pilavlar kaynatıldı, ikramlar yapıldı. O gün bugündür Bozüyüklüler bu kurtuluş gününü her yıl 4 Eylül’de coşku ve sevinçle kutladılar.1970’li yılların başına kadar Bozüyük Halkı 4 Eylül Kurtuluş günü törenlerinde kendi imkanlarıyla oluşturdukları kortejde öküz arabaları, kağnılar, manda arabalarını süsleyerek resmi geçit yaptılar. Bu arabaları üzerlerinde Bozüyüklü zanaatkarlar hünerlerini sergileyerek resmi geçit törenlerine katıldılar. Gecesinde fener alaylarının düzenlendiği, türkülerin söylendiği, yerel tiyatroların sergilendiği 4 Eylül Kurtuluş günü etkinlikleri ne yazık ki günümüzde oldukça yozlaştı. Artık sadece Cumhuriyet Meydanında 1 saatlik rutin bir tören düzenleniyor, birkaç konuşma yapılıyor, birkaç halk oyunu gösterisi yapılıyor. Gençlerin ve Bozüyük Halkının büyük bir bölümünün ise 4 Eylül gecesi düzenlenecek konsere hangi ünlü sanatçının geleceğini merak etmesi kurtuluştan anladıkları tek şey olarak kaldı ne yazık ki.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi 
