Manşet görselimizde gençlerimizin pek bilmediği,yaşlılarımızın ve orta yaşlılarımızın çok iyi hatırladıkları bir su kuyusunu görüyorsunuz.20 yıl önce 4 Eylül Mahallesi’nde çektiğimiz bu su kuyusu 15 Temmuz Şehitler Parkının içinde hala duruyor.Ancak ne yazık ki yakınındaki tek kalan Ahlat Ağacı yok edildi.
Su kuyularının geçmiş dönemlerde büyük önemi vardı.Hayvanların sulanması ve tarlalarına giden çiftçilerin su ihtiyaçlarını gidermeleri için açılan bu kuyular genel olarak ilçemizin Arıklar mevkiinden Toprak Fabrikalarına kadar olan kuzey kesiminde yer alıyordu.
Peki neden?
Bilindiği gibi bu kesimler Orta Çayır,Kocaorman ve Zıngıldak Çayırı gibi yer altı sularının çok bol olduğu alanlar değil.Dolayısıyla Kızıltepe devamındaki,doğu tarafta Toprak Fabrikalarına kadar olan kesimde yer alan Sarı Bayır Tepelerinden sızan yer altı sularının toplandığı belli alanlar tespit edilerek su kuyuları açılmış.Su Kuyularının güney kısımda Kovalıca Bayırları eteklerinde de olduğunu düşünüyoruz ancak bununla ilgili elimizde bir bilgi yok.Bu kesimlerde günümüzde de var olan oluklu çeşmeler var.
Su kuyuları yer altı su kaynağının tespit edilmesi ile yer yüzüne çıkarılamayan kaynağın yer altında bir noktada toplanmasıyla oluşturulur. Kuyu kazılır ve genel olarak yuvarlak şekil ile yaklaşık beş metre kadar derine inilerek kuyunun duvarları göçmesin diye taşla örülür. Kuyu dibinde biriken temiz suyu çekmek için bir makara düzeneği kurulur,bir ipe yada zincire bağlanan kova kuyuya sarkıtılarak doldurulur ve yukarı çekilir.Kuyudan su çıkarılma şekli böyle.
Aslında Bozüyük yer altı su kaynakları açısından çok zengin bir yer. Ancak kuzey kesimlerde kod arttığı için tepelerin alt katmanlarında süzülen sular en çukur yerlerde toplanıyor. Bu da Kütahya Kavşağından Bölge Trafik İstasyonuna kadar olan doğu batı istikametli dar çukur alan.
Su kuyuları Bozüyük’te her ne kadar çok olmasa da kullanılan su kaynakları olmuştur. Çobanların,çiftçilerin hatta orduların su ihtiyacını karşılayan bu kuyuların en meşhuru da Karasu Ermeni Derbendi bölgesindeki Zincirlikuyu idi.
Peki bu kuyu neden çok önemliydi?
1570’li yıllarda Matrakçu Nasuh’un minyatüründe resmettiği bu kuyu günümüzde yok. Ancak edindiğimiz bilgilerden bu kuyunun çok büyük bir kuyu olduğunu,batı doğu yönünde sefer yapan orduların su ihtiyacını karşıladığını biliyoruz.Gerek Haçlı Orduları,gerek Bizans Orduları gerekse Osmanlı Ordularının bu kuyudan su ihtiyaçlarını gidermeleri Zincirlikuyu’yu önemli kılıyor.Bu kuyunun tam olarak nerede olduğunu bilmesek de Bozüyük Karaköy arasında Karasu Deresi yakınlarında sol kısımda bir alanda olduğunu tahmin ediyoruz.Binlerce kişilik ordunun su ihtiyacını karşıladığına göre de zengin bir su kaynağı olduğuna dair fikir yürütüyoruz.
Geçmiş zamanlarda hayati önem taşıyan,ihtiyaç gideren ve yaşamın olmazsa olmazları değişen zaman ve gelişen şartlarla yok olup gittiler.Kalmalılarmıydı? Bu tartışılır.Hatıralarda kalan eski su kuyularını ele aldığımız haberimizde arşivimizde yer alan tek su kuyusu resmini sizlerle paylaştık.Matrakçı’nın minyatüründe resmettiği Zincirlikuyu’yu da sizler için görsele koyduk.Umarım haberimizden keyif almışsınızdır.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
Matrakçı Nasuh’un minyatüründe resmettiği Zincirlikuyu
