Şimdi mantar toplama zamanı.Ancak doğadan mantar toplamak uzmanlık gerektiriyor.Bilmeden toplanan zehirli mantarlar ise ölümle bile sonuçlanan ciddi rahatsızlıklara sebep olabiliyor.
Son zamanlarda ve geçtiğimiz aylarda yağan yağmurlar doğada mantarları bollaştırdı.Bozüyük Salı Pazarına da zaman zaman köylülerin satmak için getirdikleri mantarlar var.Her ne kadar şüphe ile yaklaşılsa da bunların yenebildikleri köylüler tarafından biliniyor.
Mantar uzmanı elbette köylüler. Ve hatta çobanlar ve geçmişte çobanlık yapanlar.Tabi ilçemizde yaşayan birçok vatandaşımız da hangi mantarların yenebileceğini biliyor.
En zararsız ve bol vitaminli Mantar Kanlıca denen Çıntar Mantarı.Bu mantarlar genel olarak çamlık alanlarda,orman içlerinde, ağaç diplerinde yetişiyor.Yetişmesi için nem oranının yüksek olması ve toprağın çam, bitki artıklarıyla iyi derecede beslenmesi gerekiyor.Kanlıca’nın üzerinde yeşil küfe benzer bir tabaka olabiliyor.Bu tabaka zararsız.Kanlıca’yı topladıktan sonra güzelce yıkayıp tereyağda soğanla kavurmak gerekiyor.Bu tava yemeğinden et lezzetini almak mümkün.Vitamini ise etten daha fazla.
Bir diğer çok bilinen ve yenen mantar ise Kuzugöbeği.Süngere benzer petek yapılı şapkasıyla çok zarif bir mantar çeşidi ve oldukça da lezzetli.Kuzine (Maşınga) içinde veya üzerinde hafif tereyağı ile kavrulduğunda tadına doyum olmuyor.Kuzugöbeği genel olarak ilkbaharda ve yağmurlar sonrası topraktan fışkırıyor.Bozkır alanlarda görülebildiği gibi çayırlık alanlarda da rastlanıyor.Çobanların en sevdiği mantarlardan birisi de bu.
Sarıkız veya Horoz Mantarı denen sarımsı geniş şapkalı bir tür de yenilebiliyor. Ancak bunlar çok uzmanlık isteyen bir mantar zira yalancı kanlıca ile karıştırılabiliyor. Geçtiğimiz günlerde bir vatandaşımız karıştırma sebebi ile hastanelik olmuştu.
Ayı Mantarı,Borazan Mantarı ve Şemsiye Mantarı da yenebilen türler.Bunlara 1000 metrenin üzerinde Bozüyük’ün güney köylerinin kırsalında az da olsa rastlamak mümkün.İstiridye Mantarı ise beyaz ile gri renk arasında şapkaları fırfırlı açan mantarlar.Bu mantar türü de yenebiliyor.Zaman zaman Bozüyük Kapalı Pazara bu mantarlar geliyor.
Zehirli olanlar ise ; Köygöçüren,Yalancı Kanlıca,Yalancı Kuzugöbeği,Sinek Mantarı.Bu çeşitlerden uzak durmak gerekli.Ve bilinmeyen mantarlar asla koparılmamalı.
Şurası da çok önemli; Mantarları yalnızca rengine, kokusuna, hayvanlar tarafından yenmesine veya fotoğrafına bakarak güvenli kabul etmek mümkün değil. Pişirmek, kurutmak veya kaynatmak da bütün mantar zehirlerini etkisiz hâle getirmiyor.
Bilecik genelinde yaklaşık 200 mantar türünün belirlenmiş olabileceğine ilişkin bir proje bilgisi bulunuyor. Ayrıca Kütahya’da yapılan bilimsel araştırmada 63 farklı noktadan 332 makrofungus türü tespit edilmiş. Domaniç ve çevresi de bu araştırmalar bakımından önem taşıyor.
Bozüyük’te meşe ve kayın ormanlarının bulunduğu Dodurga ve daha yüksek rakımlı yerlerde bu lezzetli mantarlara rastlamak mümkün.Ayrıca Yirce Dağlarının Domaniç kısmında da Kanlıca bulunabiliyor.
Bir de çobanların çok bildiği Evlek ismi verilen bir Mantar çeşidi var ki; bu da yenebilen çok lezzetli bir mantar. Evrek kelimesi de bu mantar için kullanılıyor.Bu mantar beyaz renkte,kalın saplı ve geniş şapkalı bir mantar.Şapkanın iç yelpazesi kahverengi oluyor ve koparıldığında pembeye dönebiliyor.Bu mantar çeşidine benzer çok sayıda zehirli tür de var.Evrek’i çok iyi bilen birinin toplaması gerekiyor.
Mantar zehirlenmeleri her yıl ülkemizde sıkça görülen rahatsızlıklar. Hastanelerin acil servislerine ilkbahar ve sonbahar aylarında mantar zehirlenmesi sebebi ile başvuranlar çok görülüyor.Siz siz olun bilmediğiniz mantarı asla koparıp yemeyin.Ya çok iyi bilenlerle mantar toplamaya çıkın yada pazara gelen köylülerden alın.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
Şemsiye Mantarı
Borazan Mantarı
