Şimdiye kadar birçok uygarlığın yaşadığı Bozüyük’te yüzyıllardır sırrı çözülemeyen tek şey var ki o da Üyük Tepesi üzerinde bulunan iki adet kuyu.
Kaya zemine oyularak yapılan bu kuyular tarihi kaynaklarda sarnıç olarak geçse de ne amaçla yapıldığı hala bilinemiyor.Bir bilinmeyen de hangi medeniyet tarafından ve nasıl yapıldığı.
İnsan eliyle kazıldığı anlaşılan bu derin kuyular nasıl ölçülendirildi? Bu devasa çukurlar kaya zemine nasıl uğraşlarla ve hangi aletlerle bu kadar derin kazılabildi?Hangi uygarlık döneminde yapıldı? Taş Devrinde mi yapıldı?İşte bunların cevabı hakkında hiçbir bilgimiz bulunmuyor.
Ancak anlaşılan o ki bu derin oyuklar bir su deposu veya bir su aktarımı için yüzyıllarca kullanılmış.Eski Bozüyüklüler bunlara kar kuyuları da diyorlar.Çok eski zamanlarda buralara dolan kar sıkıştırılır,üzerine yağdıkça ezilir ve çok kalın ve sert bir kar tabakası oluşturularak buzdolabı niyetine kullanılırmış.1950’li yıllarda ilçemizde Gazoz üretimi yapan Salih Gazozcu Akif Gazozlarını yazın serin tutmak için bu kuyulardaki karlardan yararlanırmış.
Bunlar bildiğimiz şeyler.Oysa ki merak ettiklerimiz;bilemediklerimiz.Ancak; bir şeyi tarihsel kaynaklardan öğrenebiliyoruz.1555 yılında Osmanlı Topraklarına gelen Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Büyükelçisi Chiselin de Busbecq İstanbul’dan başlayarak Anadolu Topraklarının bir bölümünü gezdi.İznik üzerinden Yenişehir’e,sonrasında Pazarcık’a oradan da Bozüyük’e ulaştı.Büyükelçinin Bozüyük ile ilgili günlüklerinde geniş anlatımları var ancak bir şey çok dikkat çekici.Busbecq Üyük Tepesi ile ilgili sözlerinde “Bozüyük’te bir handa kaldık.Hanın yakınında çok yüksek bir kaya vardı,üzerine de kare şeklinde geniş bir sarnıç oyulmuştu.Sarnıçtan uzanan bir kanal aşağı doğru ana yola kadar iniyordu.Eskiden burada yaşayan halk kış gelince sarnıcın içini karla doldurur,eriyen kar suyu da kanaldan akarak yolcuların susuzluğunu giderirmiş.Türkler halk için yapılan bu gibi hizmetleri en yüce hayır addediyor.”
470 yıl önce bu sefirin anlattıkları işte bunlar.Peki kuyulardan tahta yalaklarla su nasıl yol kenarına indiriliyordu? İşte asıl gizem burada.Sarnıçların içinde bilinmeyen bir su yolu mu vardı? Buradan su mağaralara akıtılıyor,daha sonrasında su yoluna verilerek aşağı mı indiriliyordu? Bunları tabi ki bilemiyoruz.Bilinen o ki yüzyıllar boyunca Bozüyük’ten geçen yolcuların Üyük Tepesi üzerindeki kuyulara doldurulan kar suyundan içtikleri.
Günümüzde kuyular biraz deforme olsa da duruyor.İçleri toprakla dolmuş vaziyette.Bozüyük Belediye Başkanı Mehmet Talat Bakkalcıoğlu ile geçtiğimiz günlerde yaptığımız bir sohbette konu bu kuyulara geldi ve bilinmeyenleri istişare ettik.Sayın Belediye Başkanı ilkbahar aylarında kuyuların içinin temizleneceğini ve bakımının yapılacağını belirtti.
Her ne kadar kimler tarafından yapıldığını bilmesek de bu coğrafyada yaşayan bizler bu emeğe,bu kültüre ve medeniyet izine her zaman sahip çıkmalıyız.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
Sarnıçların günümüzdeki hali
Yapay zekanın isteğimiz üzerine oluşturduğu görsel
