Bozüyük’ün en eski köylerinden biri de en yakın köyümüz olan Saraycık.Bu köye neden Saraycık denmiş; burada eski çağlarda bir saray mı vardı,yada saraya benzeyen bir başka yapı mı vardı? Bunları tam olarak bilmiyoruz.Saraycık isminin daha önce “Saraylık” olduğu daha sonra değişime uğradığı da söyleniyor.
Tarihi kaynaklardan olmasa da ağızdan ağza söylenen bir rivayete göre Osmanlıların ilk yerleşim yeri Söğüt değil Saraycık.Selçuklu ordusuna savaşta yardım eden Ertuğrulgazi Komutasındaki Osmanlı Alpleri bu zafer karşılığında Selçuklu Sultanından uç merkezlerden birini yurt edinme mükafatı aldılar ve yola koyuldular.Uç merkez Söğüt,Bozüyük ve Domaniç civarlarıydı.İlk olarak Bozüyük’e geldikleri ancak şimdiki Bozüyük’ün alanında hayvan otlatacak mera bulunmadığı gerekçesiyle bir süre Saraycık Köyünün olduğu alanda kondukları,daha sonra burada da yeterli mera bulamayınca Söğüt tarafına göç ettikleri söylenir.
Saraycık’a dönecek olursak,köyün en eski bilgi kaynağından 1893 yılında Bulgaristan’dan gelen muhacırların köyü kurdukları tarihsel belgelerle sabit olduğunu görüyoruz.Saraycık’ın Dodurga istikametine doğru çıkışında sol taraftaki harman yerinin girişinde yakın zamana kadar antik sütun kalıntılarının ve antik bir keşkek dövme havuzunun bulunduğunu biliyoruz.Ayrıca Saraycık Köyü içinde cami karşısındaki en bilinen çeşmede her ne kadar sonradan yapılmış olsa da etrafta bulunan süslü antik taşlar kullanılmış.Bu da demek oluyor ki bu köyün olduğu alandan Roma döneminde bir medeniyet yaşamış.
Saraycık Köyü’nün en önemli özelliklerinden biri de çeşmeleri.Yol boyunca ve ara sokaklarda sık sık rastladığımız çeşmelerden buz gibi su akıyor.Bu kadar bol çeşme elbette hiçbir köyümüzde yok.Suyun bol olduğu köyde tek cami var ve o cami doğal gazla ısıtılıyor.Köyde başka bir yerde doğalgaz yok.Yaklaşık 15 yıl öncesine kadar köyde bir bakkal da vardı ama artık ne yazık ki kapalı.Bozüyüklülerin en yakınındaki piknik yerlerinden biri olan Saraycık Köyü’nün Türbin Mesire alanına dönen kısımdaki ve onun karşısındaki çimenlik alanları yaz aylarında Bozüyüklü piknikçilerle dolup taşıyor.Saraycık Köyü aslında Bozüyük’e çok yakın olması sebebi ile bir mahalle yapılabilir ancak köy halkı bunu şu anda istemiyor.Tarihi kaynaklar bakın Saraycık için neler söylemiş;
“ Filibe muhacirlerinden yüzeli dokuz nüfusun Söğüt kazasında Bozüyük nahiyesi dahilinde Saraycık nam mahalde ki arazii haliyeye ne suretle iskandan icra ve haneler inşa olunduğuna ve teferruatına dair Hüdavendigar vilayeti celilesinden mebus tahrirat üzerine muhacirin komisyonu riyaseti celilesiyle cereyan eden muhabereyi şamil olup melfufiyle beraber huzuru ali hazreti sedaret penahileri takdim kılınan tezkire birbirine muharrer cevap mütalaasından malum-u ali fehimhaneleri buyrulacağı vecihle kabail ve aşair ile muhacirin iskanları esasen taht-ı irade-i seniyyede olduğuna binaen luzumu olan hanelerin bila teciz inşa ve teciz inşa ve teşkil edecek mahalle veya karyenin irade-i seniyyesi istihsal ile imam ve muhtar mühürleri verdirilmek üzere ne isim konması münasib olacağının tesrihiyle keyfiyetin işarı vilayete temsim buyrulan muharrerat sehim iskandan bulunmuş olmasıyla ol vecihle irade-i seniyyenin bil istihsal iktiya iden mühürlerin dahi hak ve irsali ve keyfiyetin canibi komisyona bildirilmesi ifade ve beyan olunmuş olmağla icray-ı icabı hususunda emrü ferman” “Hüdavendigar Vilayeti ve Maliye ve Defter-i Hakani Nezareti Celileriyle Beğlikçi Divan-ı Humayun ve Sicilli Nüfus İdare-i Umumiye Müzekkere; Hüdavendigar Vilayetine; Vilayet-i Celilelerine tabi Söğüt Kazasına Mülhad Bozüyük Nahiyesi Dahilinde Saraycık nam mahalle bu kere Filibe muhacirlerinden yz elli dokuz nüfusun haneler inşasıyla iskanları icra kılınmış olduğu cihetle mahalli mezkurun kemakan (olduğu gibi) Saraycık namıyla yad olunması zımnında muamele-i mukteziyenin (icab eden) ifası hususuna taraf-ı samii saderetpanahide bil istizan idare-i seniyye-i cenab-ı Padişahi müteallik ve şeref sudur buyurularak keyfiyet icab edenlere bildirilmiş olmağla ifası muktezasına himem-i aliye-i daverileri dergar buyurulmak babında. Maliye ve Defter-i Hakaniye; Nezaret-i celilerincede ber mucib-i irade-i seniyye ifası muktezasına himem-i aliye daverileri dergar buyrulmak babında ; Beylikçi Divan-ı Humayun ile Nüfus İdaresine İfay-ı Muktezası zımnında beylikçi Divan-ı Humayun iş bu müzekkere ita kılındı.” “ Köyümüz Bulgaristan’ın Filibe kazasının Asikaralar ve Köseler köyünden, 1893 yılında göç ederek Bozüyük’e gelmişlerdir. Bözüyük ağaları bugünkü adı Saraycık olan Saraylık mevkiini göçmenlere 30 sarı lira karşılığında satmışlardır. Köyümüz ilk olarak 30 hane olarak oluşmuş ve hayatlarını çiftçilik ve hayvancılıkla sürdürmüşlerdir.” ](Hüseyin Delil – Bozüyük Tarihi-2006)
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
