Osmanlı’nın kuruluş dönemindeki manevi önderlerinden biri de Kumral Abdal.
Onunla ilgili şimdiye kadar birçok şey yazdık.Açık kaynaklardan,duyduklarımızdan,rivayetlerden derlediğimiz haberleri hep sizlerle paylaştık.İstedik ki bu ulvi şahıs,eren kişi Bozüyüklülerin gönlünde hep kalsın.
1980’li yılların başına kadar Bozüyük’te Kumral Abdal ismini neredeyse kimse bilmezdi.O kabrin olduğu yer Yediler Tekkesi diye anılırdı.Önünde oluklu bir çeşme vardı ve insanlar buradaki yatırların gece kalkıp oradan abdest aldıklarını şehir efsanesi olarak konuşup dururlardı.Çok eski yıllarda,yani 1880’lerde falan bu türbeye bakan bir aile olduğu söylenir.Bozüyük’te de türbedarlar lakabıyla anılırmış.
Kumral Abdal’ın türbesinde yedi mezar var.O yüzden Yediler Tekkesi diye bilinen bu türbe adını şimdiki Yediler Mahallemize de vermiş. Mahallenin ismi kurulduğunda Çortuk Mahallesi diye ilk başta düşünülse de Kumral Abdal’a hürmeten mahallenin adı Yediler Mahallesi olmuş.
Kumral Abdal Bozüyük’te yaşayan Horosan Erenlerinden biri.Ertuğrulgazi’nin sancaktarı olduğu rivayet edilir.Osmangazi tarafından İçköy,Kovalıca,Kandilli ve Karaağaç Köyleri ile arazileri kendisine vakfedilmiştir.Şeyh Edebali’nin mürüdü olup ondan dersler ve feyz almıştır.
Vefat ettiğinde tarihler 1286 yılını gösteriyor.Yani Osmangazi’nin 1299 yılında kurduğu Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu görememiş.Hakkındaki bilgilere göre 76 yaşında öldüğü kayda geçirilmiş.Etrafındaki altı mezarın aile fertleri olduğunu sanıyoruz.
Kumral Dede ile ilgili baya bilgi var ve biz bunları zaman zaman haberlerimizde hep aktarıyoruz. Ancak türbe bahçesinde bulunan meçhul asker hakkında hiçbir bilgi yok.Hatta bu mezar sonrada keşfedilmiş.Hikayesi ise şöyle;
1980’li yılların ortalarına kadar Kumral Abdal ve altı aile ferdinin türbesi çok bakımsız,neredeyse yıkılacak bir vaziyetteydi.Çocukluğumuzun yıllarında o halini de hatırlamaktayız.Çatısı yamulmuştu.Çatı üzerinde bulunan kara kiremitlerin kimisi uçmuş,kimisi zamana meydan okurcasına yerinde tutunmaya çalışıyordu.Taş duvarları deforme olmuştu.Kapısı olsa da çok eski,küflenmiş bir kilitle kilitli,camları kırık ancak inşaat demiri görünümlü demir çubuklarla muhafaza edilmiş vaziyetteydi.Merdiveni yolu yoktu,kısa bir patika ile ulaşılırdı.Önünde akan bir oluklu çeşme vardı.İçerideki mezarlar sanduka şeklindeydi ancak artık neredeyse çürümüştü.
Bakımsızlıktan perişan,bu vaziyette kaç yüzyıl bekledi bilemiyoruz.Ancak 1980’li yıllarda Yeni Mahalle Halkı burayı tamir etmeye karar verdi.Kaymakamlığa baş vuruldu ve izin alınarak kollar sıvandı.Mahalle halkı kendi aralarında topladıkları parlarla yeni bir türbe inşa ettiler. Tuğla duvarlı,sıvalı,kubbeli bu türbenin yapımında mahalleli inşaat ustaları gönüllü çalıştılar.Yeni Mahalle Hal Camii cemaatinden de amele olarak çalışanlar oldu.Bazı malzemeler de kaymakamlık tarafından sağlandı.Resimde görülen o çam ağaçları da o dönemde dikildi. Bahçe düzenlemesinin yapıldığı sırada burada çalışan mahalleli bir usta gece rüyasında bu dışarıdaki kabirde yatan meçhul kişiyi gördü.Anlatılana göre bu alperen kabrinin yerini göstererek kendisine de bir mezar yapılmasını istedi.Rüyasını net hatırlayan o usta da sabah bahçeye giderek gösterilen yeri tespit etti ve oraya bu resimde görülen mezar yapıldı.
Bu meçhul alperenin hikayesi bu şekilde. Mezar taşında da bu hikaye yazıyor zaten. Tekrar türbe yapımına dönecek olursak,Kumral Abdal’a yakışır bir türbenin inşasından sonra yada hemen öncesinde Osmanlı Kaynaklarından türbede yatan kişinin Kumral Abdal olduğunu tespit edildi.Halk arasında o zaman kadar hep Yediler Tekkesi olarak anılan yer artık Kumral Baba veya Kumral Dede Türbesi olarak da anılmaya başlandı.Bozüyük Seramik Fabrikası Yeşil olarak özel ürettiği fayansları hediye ederek türbenin duvarlarının Bozüyük’ün seramik sanayi simgesi olan fayanslarla kaplanması sağlandı.Türbenin kabirlerindeki sandukalar yenilendi,içi halıyla kaplandı,yanına küçük bir mescit inşa edildi,bahçeye abdest alınacak bir şadırvan bile yapıldı.O eski halinden eser kalmayan türbe harikulade bir şekilde yenilendi.Tabi zaman geçtikçe bu yapı da yıprandı.Fayansları döküldü,yanına inşa edilen küçük mescit bakımsız bir hal aldı.Ağaçlar büyüdü,devasa çamlar oldular ancak türbe yine virane olmaya başladı.Hayırsever iş insanımız sevgili Osman Tekeli Abimiz (Kendisi hastadır,Allah tez zamanda şifalar ihsan etsin inşallah) çok ama çok uzun yıllar bu türbenin görevlisinin maaşını cebinden ödedi,ihtiyaçlarını karşıladı.Bunu da burada belirtmeden geçmeyelim.
Sonrasını biliyorsunuz zaten geçtiğimiz yıllarda Vakıflar burayı tarihi mekan olarak tescilledi ve yeniden yapmaya karar verdi.Şimdiki hali ortaya çıktı.Tabi şimdilerde de bakımsız bir görünüme düşmeye başladı.Duvarlarındaki sıvalar dökülmeye yüz tuttu.Kanaatimizce önündeki oluklu çeşmenin de kaldırılması hataydı.Neticede oradan da insanlar abdest alıyordu.Şimdilerde sık sık bozulan musluklar ve tuvaletler nedeniyle ziyaretçiler zorda kalıyor.Geçtiğimiz yıl burada bir bekçi,görevli olsun diye bir haber yapmıştık.Bu haberimize istinaden buraya il kültür müdürlüğü tarafından bir görevli atandı ancak kısa bir süre durduktan sonra ortadan kayboldu.
Kumral Abdal ATV kanalında gösterilen Kuruluş Osman ve Diriliş Ertuğrul Dizilerinde karakter olarak canlandırıldığı için adını Türkiye’de ve dünyada çok duyurdu.Günümüzde Kumral Abdal Türbesi eskiye göre çok daha sık ziyaretçi ağırlıyor.Allah emeği geçenlerden razı olsun.Ebediyete intikal edenlere rahmeti ile muamele eylesin.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
En eski Türbe
Sonradan bulunan kabir
Yeni Mahallelilerin yaptıkları türbe
Son yapılan Türbe
