Türbin Mesire Alanındaki elektrik santralı yenileniyor. Tadilat kapsamında tepedeki rezerv havuz da yenileme amacıyla boşaltıldı ve şelaleden su verilmiyor.Yukarıdaki yataktan havuza gelen Karasu ise mesire alanının güney kısmındaki yataklara verildi.Bu sebeple mesire alanı içinde akan setli kanalda su miktarı oldukça arttı.Gündem11 fahri muhabiri sevgili kardeşimiz Hakan Alkan yapılan çalışmayı havadan dron ile görüntüledi.Resimlerde eski santral binasının yıkıldığı ve yerine yeni bir inşaat başladığı görülüyor.Bu tadilat kapsamında dinamonun yenilenip yenilenmeyeceği ise bilinmiyor.En son 2000’li yılların başında ilk kurulan (1920’lerde) Siemens marka dinamo çok yıprandığı gerekçesi ile yenilenmişti.O dönemde Bozüyük’ün hanelerine ilk elektriği sağlayan bu Siemens marka dinamonun hurdaya çıkması neticesinde Bozüyük Belediyesi’nin satın alması gerektiğini ve müzede sergilenmesi gerektiğini bir haberimizde yazmıştık ancak Belediye böyle bir girişimde bulunmadı.
Türbin Elektrik Santralinin tarihçesinden kabaca bahsedecek olursak; bilindiği gibi aslında ilk elektrik Çolak İbrahim Bey tarafından 1925 yılında fabrikanın dinamosundan artan elektriğin Bozüyük Caddelerine verilmesiyle gelmişti.O dönemde Eskişehir’de,Bursa ‘da dahi sokaklarda elektrik yokken Bozüyük sokakları ışıl ışıldı.Türkiye’de sokakları ilk aydınlatılan kasaba Bozüyük’tür.
Kereste Fabrikasının kapatılmasının ardından daha önce Köprülü Kardeşler tarafından kendi kereste imalatları için Türbin alanına inşa edilen bugünkü dinamo onların da ticaretlerini sonlandırmasıyla Bozüyük Belediyesi’ne geçti. Bozüyük bu noktada evlerde elektrik ile tanışmaya başladı. Bunun tarihini tam olarak bilemesek de 1950’li yılların başında olduğunu tahmin ediyoruz.
1980’li yılların sonlarına doğru Türbin Elektrik Dinamosu özelleştirildi. Şimdiye kadar birkaç el değiştirdiğini biliyoruz.
Sistem şöyle işliyor; yukarıdaki rezerv havuza gelen Karasu Deresinin yatak suyu burada birikiyor.Enerji kanalından yaklaşık 50-60 metre yükseklikten havuzdan dinamoya su veriliyor ve dinamo çevrilerek elektrik üretiliyor.Havuzun besleme ile çoğalan fazla suyu ise hepimizin bildiği Şelaleden aşağı akıtılıyor ve diğer yataklarla birleşerek mesire alanının sonunda tek yatağa düşüyor.Havuza yataktan giren suyun bir kısmı ise de en güneyden mesire alanına az bir miktar akıtılıyor.Otopark’ın yanındaki mesire alanından geçen az miktardaki su işte buradan geliyor.Bir diğer küçük kol da mescidin yanında en dipte evlere sınır olan kesime geçiyor ve merhum Sabri Esin amcamızın eski evinin önünden köprünün altından geçerek diğer akarsulara karışıyor.Burada çoğalan su katmanlı beton yataktan,mesire alanının ortasından şelaleden gelen su ile birleşmek üzere ilerliyor.
Türbin Mesire alanı bir dinlenme,piknik yapma yeri olduğu kadar bir elektrik üretim yeri aslında.”Türbin” ismi de bu elektrik üretim istasyonundan geliyor.Tabi tarihi Cumhuriyetin ilk yıllarına dayanıyor.Dinamo inşa edildikten sonra etrafına da elektrik verilmiş.Bunu gören Bozüyüklüler ışıklı bir piknik alanı oluşturmuşlar.Dinamo binası önündeki suyun içinden geçtiği çayırlık alana ağaçlar dikilmiş ve halk burayı piknik için benimsemeye başlamış.1980’lerde ise Bozüyük Belediyesi bu alanı bünyesine alarak bakımını üstlenmiş.
Yaz günlerinin vazgeçilmez mekanı Türbin Mesire Alanına Bozüyüklüler kadar Eskişehirliler de geldiği için yaz aylarında yer bulmak neredeyse imkansızlaşıyor. Tabi Türbin Mesire alanı ile ilgili daha önce birçok haber yazdık ancak dinamo ile ilgili de sizleri bilgi sahibi yapalım istedik. Şelalenin tekrar gürül gürül akması dileği ile bu mesire alanımızı Bozüyüklüler olarak koruyalım ve temiz tutalım.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
