Günümüzde ilgi ile izlenen Kuruluş Osman dizisinde Osmanlı’nın kuruluşu ve ilk zamanları anlatılıyor. Geçtiğimiz sezonlarda Osmangazi’nin gördüğü o meşhur rüyada dizide anlatıldı. Osmangazi’nin uyurken rüyasında gördüğü göğsünden dev bir çınar ağacının çıkması ve bütün dünyayı sarması tarihçiler tarafından da hep anlatılır ve tarih kitaplarının birçoğunda çokça geçer.
2006 yılında Bozüyüklü Tarihçi Hüseyin Delil’in derlemiş olduğu tarihi kaynaklardan aktarılan bir anlatım ise Bozüyük’ü yakından ilgilendiriyor.Ünlü Osmanlı Tarihçisi Aşıkpaşazade’ye dayandırılan tarihi bilgiler şu şekilde;
Aşıkpaşazade Osman Gazi’nin gördüğü rüya sonrasını, “Şeyh Ede Balı kim Osman Gazi’nün düşini tabir etdi ve padişahlığı kendüye ne neseb ü nesline muştuladı, yanında şeyhün bir müridi var idi. Adına derviş Durdı oğlı Kumral Dede derler idi. Ol derviş eyidür: Ay Osman! Sana padişahlık verildi. Bize dahı şükrana gerek dedi. Osman Gazi eyidür: her ne vaktın kim padişah olam, sana bir şehir vereyim dedi. Derviş eyidür: Bize şu köyücügez yeter Şehirden vaz geldük der. Osman Gazi kabul etdi. Derviş eyidür: Bize bir kağıt ver imdi. Dedi. Osman Gazi eyidür: İşde bir kılıcum var. Atamdan ve dedemden kalmışdur. Anı sana vereyüm. Ve bir maşraba dahı sana vereyüm. Bile senün elünde olsunlar. Ve bu nişanı saklasunlar. Ve ger Hak taala beni bu hizmete kabul ederise benüm neseb ü neslüm dahı o kılıcı göreler, kabul edeler, köyüni almayalar dedi. Şimdi dahi ol kılıç Kumral Dede neslünün elindedür. Osman Gazi padişahun neslinden o kılıcı kim gördüler, dervişlere ihsan etdiler. Ve o kılıcum kınını yenilediler. Al-i Osmandan her kim ki padişah olsa ol kılıcı ziyaret ederler.” Ruhi “Mezbur şeyhün Turud adlu bir müridi var idi… padişahlık virildi, bize şükrane ne virürsin ? Osman Beg aydur: Sana bir şehr vireyin Ayıtdı: Şol köycügez bize yiter, diyü nişan içün bir maşraba ve bir kılıç virdi.” İbn Kemal , Kumral Abdal rical-i gaybtan birisi tarafından Osman’ın yanında bulunması için işaret aldığını ayrıntılı olarak anlatır. “Bir gün ol mubarez meydan cihad-ı ekberi gazaya seferi yaragın görub pür ikdam oldı. İ’lay-ı kelime-i islama niyet eyleyüb azimeti gazve kalbinde ahkam ve ibram buldı. Çün semnd-i himmete süvar olub yola girdi giderek yola geldi. Ermani derbendine irdi. Cemaati ricali gaybdan birisi nagah zahir olub ehl-i hale işaret eyledi. Osman nam bir sahib-i hurucun medarici gazve urucı henkamı geldi deyu bişaret eyledi. Andan sonra vasiyet itdi. Ve kanda giderse nereye gaza iderse ayrılma ve yanından ayrılma bile gitti ol şah seadet penah müyyed min indillahdır. Ne tarika suluk iderse refik-i tevkif ana hemrahdır. Üstünde çeter-i saadet kurulmuşdur. Başına efser-i devlet olmuşdur. Yemininde yumen ve yesarında yuser mülazımdır.
Düşmanına hubn-ı Gabn ve hasmına husr lazımdır.” İbn Kemal anatımına devam eder. “ Yarınki gün ruzu piruzdur. Boz-öyük dedikleri yerde hazır ol sehardan ol mührü sipihri seadetin tuluuna nazır ol ol şehsuvar meydan-ı gaza olan hulasa-i edvarın alameti hassı bu ola ki çün afitab-ı cihanitab cemaliyle havali mahalli mezkur nur-ı ikbal tala. Humayı ferhunde fal öc azze ve celal pere vebal açub gele heva yüzünde turub ol mahatta rihal-i ikbale saye-i sale ol hemanın sayesinde Turan-ı Humayun bahtı bilesin ki didi kim sahib tac-u tahtır. Gülzar-ı saadette berk ve bar virüb sebzezar-ı saltanata saye-i salecik deruhtedir.” İbn Kemal Bu günde Bozüyük’te bir mevkii olan Öyükdibi’nde saltanatın Kumral Abdal tarafından müjdelendiğini anlatır. “ Çün ol beridi seid şahrah meliki gaybi bu nevid bi raybi virdi. Kumral Baba sehergahdan turdı ol mahal rihal azze ve clal ne yüzden doğa deyu müntezır oldı. Tak yıldızı gibi göz diküb ol menba-ı nurun matlai ne canib ola deyu nazır oldı. Nagah gördi. Ol Öyükdibi’ne bir melek sureti melik siret-i sehsuvar geldi. Turdı filhal başı üzerinde bir merağı meymun fer bal ve pir açub humayun sayeban kurdı mezkur nevcivan Osman Beğ’idi meğer bir mühim düşü ol sahar-i mezbur mahalle gelüb durdı ol tayrı ferhunde seyr-ü meymun falı humay-ı humayun üzerine saye salub tururdı. Çün Kumral Baba ol hali gördi. Osman Beğ’in önüne vardı. Selam virdi. Turdı baht-ı devletin ikbal-i haberin virüb rical-i gaybin beşaretin ir gördi ol meserret-i eserden Osman Beg’in gönlü gonca-i terkib-i açıldı. İçinde heman dem hevay-ı saltanat safası düşüb cihanceviliğe ikdam kıldı. Hem ol günden başına sevday-ı efser çıkub kafir ucuna hurucu kasdin itdi.”
İbn Kemal’in ayrıntılı olarak yazdığı gibi Osman Gazi, saltanat müjdesi Kumral Abdal tarafından Bozüyük’te Öyük Dibi mevkiinde almıştır. Klasik Osmanlı kaynaklarında Osman Gazi’nin şükrüne nişanesi olarak Kumral Abdal’a verdiği köyceğiz şimdi Bozüyük’ün bir mahallesi olan eski adı , Kumral Baba köyüdür. Kumral Baba’ya verilen köy’ün bulunduğu alan Kumral Baba köy ve Karaağaç, Işıklar köyünü kapsamaktadır.Ede Bâli’nin ikamet ettiği İtburnu (Uludere-Eskişehir) Bozüyük’e göre uzak bir yerdedir. Saltanat müjdesinin İtburnu’nda verilmesi coğrafi açıdan mümkün değildir. Ede Bâli’nin bu müjdeyi verdiği şeklindeki kaynaklardaki bilgiler bizce itilaflıdır.
Kaynak : Hüseyin Delil Bozüyük Tarihi Kitabı (2006)
Tarihi Kaynaklar: Aşık Paşazade, Tevarih-i Al-i Osman, (Haz. N. Atsız Çiftçioğlu), Osmanlı Tarihleri,İstanbul, 1949, s.95-96
“Ruhi Tarihi-Oxford Nüshası, Değerlendirme, Metnin Yeni Harfler Çevirisi”, TTK Belgeler, (18), 1989-1992, s. 380
Haber : Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
