Bozüyük’te günümüzde yok olan Osmanlı ve Selçuklu eserleri var.Bunlardan hep bahsettik.Kısaca hatırlatmak gerekirse Kasımpaşa Camii’ne bitişik Sıbyan Mektebi,sol kısımdaki Kütüphane kısmı (Hamam olduğu da söyleniyor ama değil) ,cami karşısında bulunan tarihi çeşme ve Kervansaray. Bunlar resimlerde gözüken,günümüzde yok olan ecdad eserleri.
Bir de Kamer Ali Baba türbesi var tabi ki.1800’lü yıllarda çekilen resimlerde kubbeli,dört sütunlu bu türbe de 1930’lu yıllarda yıkılmış.
Peki bu türbe tam olarak neredeydi?
Şimdi eski fotoğraflara baktığımızda ve Üyük Tepesi’nin görünümünden açı aldığımızda türbenin Belediye Binasının karşısındaki bir yerde olduğunu anlıyoruz.Yani Cumhuriyet İlkokulu Binasının bulunduğu yerde,okulun bahçesinde olması kuvvetle muhtemel.Tabi yeri tam olarak nokta atışı kestirmek biraz zor.Döner Kavşağın olduğu alanda da gibi duruyor sanki.
Şöyle anlatalım; Bozüyük’ün ilk mezarlığı Cumhuriyet İlkokulu’nun olduğu alan.Paylaştığımız resimlerde de mezarlık net olarak gözüküyor.Mezarlığın tam orta kısmında bu türbe var.Mezarlığın sınırlarını şimdiki durumda çizecek olursak; Belediye Binasının arka kısmından,Cumhuriyet İlkokulu bahçesinin Üyük tarafındaki sınırına,şimdiki Cumhuriyet Meydanının doğu kısmından Halk Eğitim Merkezi Konferans Salonunun sahne kısmına kadar olduğunu anlayabiliyoruz.Eski Mezarlıklarla ilgili daha önce birçok bilgilendirme yazıları yazmıştık. Kısaca bir daha anlatalım; ilk mezarlık bu bahsettiğimiz yer.Bunu Osmanlılardan önce Selçuklu zamanlarında da kullanmışlar.1528 yılında Kasımpaşa Camii’nin yapılmasının ardından bu mezarlıkta yer kalmayınca Cami bahçesine de definler yapılmış.Daha sonraları caminin doğu kısmına şimdiki Çarşı Meydanının karşılarına kadar mezarlık olarak kullanılmış.Daha sonraları ise Tekke Mahalleliler eski Bozüyük Lisesi Binasının olduğu alanı mezarlık yapmışlar.Salgın hastalık dönemlerinde ise Koleradan ölenler kireçlenerek şimdiki Bekir Aral İlkokulu’nun bulunduğu alana defnedilmişler.1950’li yıllarda ise şimdiki Şehir Mezarlığına mevtalar gömülmeye başlanmış.Bu alana Asri Mezarlık denmiş,yani yeni mezarlık.
Konumuza dönecek olursak resimlerde gözüken bu eski mezarlığın ortasından Bursa istikametine giden toprak yol geçiyor.Şimdiki Belediye tarafında kalan yol bu.Günümüzde çift yol olan bu hat 1970’lerin başına kadar tek yoldu ve çok eski zamanlarda topraktı,sonrasında kaldırım taşı döşendi.
Resimlerde gözüken türbe bir Selçuklu eseri gibi gözükse de Osmanlılar zamanında yapılmış olması muhtemel,zira Kamer Ali Baba’nın tıpkı Kumral Abdal gibi Ertuğrulgazi’nin sancaktarı olduğu tespit edildi.Bozüyüklü Tarihçi Mehmet Can Çetin’in bu konuda incelemeleri oldu.Kamer Ali Baba Bozüyük’te mi yaşıyordu? Yoksa Karadona Hamza Bey gibi Bozüyük’te şehit edilerek bu topraklara mı gömüldü? Bunları tam olarak bilmiyoruz.Kumral Abdal ve Hamzabey’in hayatlarına dair az da olsa bilgiler olsa da Kamer hakkında sancaktar olduğu dışında hiçbir şey bilmiyoruz.
Osmanlılar Kumral Abdal ve Hamzabey için böyle kubbeli bir türbe tarzı yapı yapmadıkları halde Kamer için neden yaptılar? Bu zatın devlet için önemi neydi ki mezarının üzerine bir kubbeli yapı inşa edildi? Tabi bu sorular kafamızı kurcalasa da cevaplarını bulamıyoruz.
1930-1932 yılları arasında yok edildiğini tahmin ettiğimiz büyük mezarlık ve türbe, alan açma,belki de okul yapma,yada yol açma gerekçesi ile ortadan kaldırılmış.Hadi mezarlıkların geniş bir alanı kapladığı gerekçesi ile dümdüz edildiğini anladık da bu türbeyi neden yıkarsınız bunu anlamak zor.Tarih bilincinden yoksun,ecdat eserlerini yok etmek için fütursuzca davranan,ata yadigarı eserlere kıymet vermeyen o zamanki yöneticilerin işgüzarlığı diyelim.
Günümüzde tarihi resimlere baktığımızda yok olan kervansaray,camiye bitişik yapılar tarihi çeşmeler ile ilgili içimiz sızlıyor.Nasıl olduysa tarihi kümbet ve aşevini yıkmamışlar ve günümüze ulaşmış.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
