Bu aralar çok siyaset haberi yaptık.Sıkılanlar olmuş olabilir.O zaman bir köy haberi yapalım dedik.Zaman zaman haberlerimizde Bozüyük’ün köylerini tanıtmaya çalışıyoruz.Bu haberimizin konusu da Çaydere Köyü olsun.
Bir Yörük Obasından köye dönüşen Çaydere tipik Yörük Köylerimizden bir tanesi.Bozüyük’e yakın bir köy ancak nüfusu oldukça azalmış durumda.
“Bir Kömür Havzası” diye belirttik zira Osmanlı Arşivlerinde Çaydere’de Kömür Madeni işletildiği bilgisine rastladık.
Bozüyük Tarihi Kitabında yer alan bilgi aynen şöyle;
“Ertuğrul Sancağı dahilinde vaki Bozüyük nahiyesi muzafatından Çaydere karyesi civarında ba taharri (araştırma) zahire (açığa) çıkarılmış olan kömür madeni imtiyazının şerait-i mukarrere ve doksan dokuz(99) sene müddetle tebay-ı Devlet-i Aliyyeden Tevfik ve Periklipol Firus efendiler uhtelerine ihalesi hususuna bil istizan fi 23 Rabiulahir sene 327 ve fi 30 Nisan 325 tarihiyle İrade-i Seniyye-i Hilafetpenahi şeref sudur buyrulmağla ol babdaki mukavele ve şartname ile evrakı müteferria aynen divan-ı hümayun kayıt odası defterine kaydonulanak mezkura iade ve Orman ve Meaden ve Ziraat Nezareti behiyyesine gönderilmek üzere beyan mukavele ve şartnamenin ihraç olunan suretleri ba tasdik isdar olunan imtiyazı ferman olunması ile beraber idare (?) kılındığını mübeyyin iş bu mezkure Bab-ı Ali evrak müdüriyeti behiyyesine İta kılınmıştır. Fi 5 Cemaziyel ahir 1327- Fi 10 Haziran sene 1325”[1]
Günümüz Türkçesi ile daha da sadeleştirecek olursak;
Ertuğrul Sancağı’na bağlı Bozüyük nahiyesinin Çaydere Köyü yakınlarında yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılan kömür madeninin işletme imtiyazı, belirlenen şartlar çerçevesinde ve 99 yıllık süreyle, Osmanlı Devleti tebaasından Tevfik Efendi ile Periklipol Firus Efendi’ye verilmiştir.
Bu imtiyazın söz konusu kişilere verilmesi, 23 Rebiülevvel 1327 (30 Nisan 1909) tarihli Padişah iradesi ile onaylanmıştır. Konuya ilişkin sözleşme, şartname ve diğer belgeler eksiksiz olarak Divan-ı Hümayun Kayıt Odası defterine kaydedilmiş, ardından asılları Orman, Maden ve Ziraat Nezareti’ne (Bakanlığı’na) gönderilmiştir.
Sözleşme ve şartnamenin onaylı örnekleri düzenlenerek maden imtiyaz fermanı hazırlanmış ve gerekli resmî işlemlerin tamamlandığını gösteren bu belge, Babıâli Evrak Müdürlüğü’ne teslim edilmiştir.
Belgenin düzenlenme tarihi: 5 Cemaziyelâhir 1327 (10 Haziran 1909).
1909 yılında Kömür Madeni işletmesinin olduğunu bu yazılardan anlayabiliyoruz.Ancak köyün neresindeydi?,Ne kadar işletilip sonrasında terk edildi? Bu konuda bir bilgi yok.Buradan anladığımız kadarıyla Tevfik isminde bir Türk ve Periklipol Firus isminde Rum olduğunu tahmin ettiğimiz kişilerce işletildiği ortaya çıkıyor.
Maden konusunu böylece anlattıktan sonra köyün özelliklerine biraz daha değinelim. Çaydere bir Yörük Köyü dedik.Günümüzde bu kültürün yaşatılması adına zaman zaman köyde Yörük Toyları düzenleniyor ve bu eğlencelere Bozüyük Ertuğrulgazi Derneği öncülük ediyor.
Çaydere’nin günümüzde nüfusu 46 kişi.Bu nüfus elbette ki çok az ancak özellikle hafta sonları Bozüyük’te yaşayan Çaydereliler köylerinde yer alarak bu sayıyı arttırıyor.
Çaydere Köyü yakın köylerimizden biri.Bursa istikametine giderken Mersu Alabalık Tesisleri kavşağından sola ayrılarak köy yoluna giriliyor.Karasu Küme evler Mevkii’ni geçerek yaklaşık 3-4 kilometre sonra köye ulaşılabiliyor.Ayrıca Türbin Mesire Yeri içinden geçerek ve Kapnalan Köyü’nü de geçtikten sonra Çaydere’ye ulaşmak mümkün.Bir orman köyü izlenimini veren Çaydere’de tarım alanları oldukça az.Genel olarak hayvancılık ile uğraşılıyor.Ciddi miktarda büyük baş hayvancılığın yapıldığını söyleyebiliriz.
Çaydere ismini tam olarak nerden alıyor bilmiyoruz ancak köyün içinden geçen kuru bir dere yatağı olduğunu belirtelim.Bu konuda ayrıntı yazamıyoruz çünkü coğrafi araştırma yapmadık.
Temiz havası,orman yeşilliği ve şirin yapısı ile güzel köylerimizden biri Çaydere. Köyde yaşayan yaşlıların evlerinde Yörük Kültürünü yansıtan birçok obje olsa gerek.Çünkü çok eski bir yerleşim yeri bu köyümüz.
Çaydere Köyü’ne yolu düşenler köyde bir müddet mola versinler.Temiz havasını ciğerlerine çeksinler.Bu arada evleri araştırarak taze sağılmış inek sütü satın almaları da mümkün olabilir.
Kömürle başladık,süt ile bitirdik.Kömür olayını bizde yeni öğrendik.Kimbilir belki ileriki zamanlarda tekrar işletilir.Bu arada ne özellikte bir kömür olduğunu da bilmiyoruz.Belki de çok verimli değildi yada damar bitti ve kapatıldı.Bunlar tarihte bir özellik olarak kalmış.Günümüzde bu şirin köyümüzle Bozüyüklüler olarak övünüyoruz.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
