Alman Coğrafyacı ve Jeolog Prof.Dr. Alfred Philipsson (1864-1953) Osmanlı Coğrafyasının ilk defa en kapsamlı Coğrafi Haritasını çizen kişi. Bu haritada Bozüyük civarı bir asırdan fazla bir süre önce dağları,dereleri,ovaları ve tarihi yerleri ile birlikte çok detaylı işlenmiş.
1898 yılında arazi çalışmalarına başlayan Prof.Dr.Philipsson ilk paftanın basımını 1910 yılında gerçekleştirmiş.Bu da demek oluyor ki 116 yıl önce Bozüyük ve çevresinde bulunmuş ve yer isimleri ile arazileri kendince ve Almanca okunuşlarıyla yorumlamış.Bu haritada Coğrafyacı Hocanın Bozüyük’ün ismini “Bozhöjük” olarak yazdığını görüyoruz.Bizans Dönemindeki Lamunia ismini de kırmızı yazıyla belirtmiş.
Karasu Boğazı çok ilgi çekiyor.Zira Karaköy’e olan kesimin Ermeni Derbendi olduğunu biliyorduk.Zaten üstat bunu işlemiş.Ancak şimdiki Cezaevini geçtikten sonraki ilk virajın olduğu (Ayvalı İstasyonu Bölgesine varmadan) yeri Karaula ismiyle adlandırmış.Bunun ne olduğunu anlayamadık.
Prof.Philipsson köylerin isimlerini Almanca yazımla bizim okumamıza yakın bir şekilde haritada konumlandırmış.Dikkatimizi çeken bir ayrıntı Metristepe’nin olmayışı oldu.Demek ki 1800’lü yıllarda doruk noktaya Metristepe diyen birileri yoktu.Belki de İnönü Savaşları sırasında Metristepe ismi kondu.
Günümüzde Zafer Anıtının yakınında Metristepe isimli bir köyümüz var.Aslında bu köyün eskilerde ismi Tekke Köyüydü.Bir ara Doruk ismiyle de anılsa da artık tepeye istinaden resmi adı Metristepe oldu.Yani demek istediğimiz o ki buradaki türbeden almıştı köy ismini.
Türbede yatan zatın isminin Kamuran Gazi olduğunu bilsek de 1910 yılında çizilen haritada ismin Kör Viren Tekkesi olduğu yazıyor.Tarihçi Mehmet Can Çetin’e göre bu isim doğru olanı.Çetin, Kör Viren yada Kör Viran olan isminin yöre halkı tarafından sonradan Kamuran’a çevrildiğini belirtiyor.
Son olarak bu harita ile ilgili bir şeyler daha yazarak konuyu kapatalım.Alman Jeolog ve Tarihçi Philipsson’un o tarihlerde Batı Anadolu’yu köy köy dolaşarak yerel halktan yer isimlerini öğrenmesinin ve bunları çok detaylı bir şekilde haritalandırmasının amacı neydi? Akarsuları,küçücük dereleri,tepeleri ve köyleri fiziki harita olarak işleyen,renklendiren,coğrafi şekilleri bir asır önce bu denli düzenli haritalandıran bu adam günümüze güzel bir miras bırakmış.Ancak o dönemlerde Türklerin bu çapta bir haritalandırma yapıp yapmadıklarını bilmiyoruz.
Haritada dikkat çeken Kör Viren Tekkesi ilgimizi çekince bunu sizlere aktaralım istedik.İlk kez gözümüze takılan bu ismin gerçek bir isim olduğunu da anlamış olduk.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
Prof.Dr. Albert Philipsson’un 1910 yılında çizdiği harita
Günümüz güncel haritası
