Mübarek Ramazan ayı atmosferine uygun olarak bu aralar biraz camilerimizden bahsetmeye başladık.Geçtiğimiz haberde Toprak Camii’nin yapım sürecini anlatmıştık.Bu haberimizde ise 500 yıldır dimdik ayakta duran Bozüyük Kasımpaşa Camii minaresinde bulunan ilginç bir sırdan söz edelim istedik.
1525 yılında yapımına başlanan ve 1528 yılında tamamlanan tarihi mabet tam 500 yaşında. Kanuni Sultan Süleyman Han’ın emriyle Cezeri Kasımpaşa tarafından yaptırılan cami şimdiye kadar birkaç restorasyon görse de 500 yıl önceki orijinal halini koruyor.
Kasımpaşa Camii Osmanlı’nın son dönemlerinde devlette para kalmadığı için tamir ettirilememiş ve oldukça bakımsız adeta metruk bir hale dönmüş.1936 yılında Atatürk’ün emri ile ilk restorasyonunu gören tarihi yapı sonrasında 46’da büyük bir restorasyon daha görmüş. Burası çok önemli zira günümüzdeki kırmızı kaplama taşlar Kızıltepe’den getirilerek ve düzgün bir şekilde kesilerek cami duvarları ve minaresine kaplanmış. Bu restorasyonda cami sarı görünümden şimdiki kızılımsı görünümüne kavuşmuş. Bu tadilatta minarenin kısa olan külahı da tıpkı İstanbul Camileri gibi uzun külaha döndürülmüş. Bizim bilebildiğimiz en son 2006 yılında restorasyona giren caminin kubbe kurşunları ve minare külah kurşunları değiştirildi.
Böyle onarım bilgileri verdikten sonra asıl konumuza dönelim.Minarenin ortalarına yakın bir yerde güney kesimde damga diye adlandırabileceğimiz bir şekil var.Bu motif minareye bir sembol olarak özenle işlenmiş.Bu işleme 40’lı yıllardaki kaplamada mı yapıldı yoksa 500 yıl önceki ilk yapımda mı işlendi onu tam olarak bilemiyoruz.Sarmal bir motif olan bu şeklin anlamı neydi? Minare ustası bu motifle oraya imzasını mı attı? Osmanlı’da gizli bir sembolmüydü? Selatin camilerine konan bir damgamıydı? Yada mimarın bir mührümüydü? Bunları bilebilmek mümkün değil. Çünkü cami ile ilgili kapı üzerinde bulunan ve bahçe kapısında bulunan Osmanlıca yazıtlarda bu işaretle ilgili bir bilgi verilmemiş. Tarihçi Mehmet Can Çetin’e göre ise bu bir sonsuzluk işareti. Tabi günümüzde de sonsuza dek anlamında bir simge var.Bunu hepimiz biliyoruz.İşte bu simge de o zamanın sonsuzluk işareti.Yani yapan kişiler bu yapının sonsuza dek ayakta kalması için bu motifi işlemişler.Bozüyüklü ünlü tarihçi Mehmet Can Çetin’in düşüncesi bu yönde.Mehmet Can Çetin’in verdiği bir diğer bilgi ise bunun bir Svastika olduğu yönünde.Ön Türkler tarafından kullanılan Türk kültüründeki ismi “Oz Damgası”.Bu damga Ön Türklerde ozlaşarak tanrıya erişmeyi temsil ediyor.Oz damgası öbür dünyaya geçerek,orada şekil değiştirerek metamorfoz yeniden oluşum şeklindeki düşünceyi kapsıyor.Mehmet Can Çetin Tarihi araştırmalarda bunun gibi yada buna benzer bir şekle rastlamış ve araştırmalarda tarihçiler bunun anlamını çözmüş olabilir.Tabi bu bir varsayım.Keşke buna dair 500 yıl öncesinden bir bilgi bıraksalardı da tam olarak bilebilseydik.Belki de minare temeline mimarı şişe içinde caminin hem planlarını hem de gizli sembolleri ile bilgileri koymuştur kim bilir?
Bir de şu çok enteresan ve takdire şayan; 500 yıl önce cami yapılırken kıble yönü tam tutturulmuş. Günümüzde kıble açısını tam olarak ölçebilen dijital cihazlar var.500 yıl önce hiçbir cihazla ölçmeden kıble açısı tam olarak nasıl tutturuldu?
Kasımpaşa Camii’nin birçok bilinmezlerini gün ışığına çıkararak şimdiye kadar haberlerimizde hep anlattık.Burada önemli olan tarihe ışık tutmak ve bildiklerimizi gelecek kuşaklara aktarmak.Bu da bizden sonrakilerin bizleri rahmetle anmasına vesile olur belki de..
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
