Bozüyük’ün Romalılar Döneminde adının Lamunia olduğu biliniyor. Alman Arkeolog Körte’nin 1800’lü yıllarda Bozüyük Saraycık Tren Yolu Geçidi yerinde bulunan büyük Timülüsü kaldırma kazı çalışmalarında bulunan bulgular Berlin Müzesi’ne götürülmüştü. Başka bir kazıda bir evin bahçesinde çıkarılan yazılı bir büyük taşta ise aşağıdaki ifadeler yer alıyordu;
Burada yazılan yazının okunması sonucu Bozüyük’ün adının Lamunia olduğu öğrenildi.Osmanlı Döneminin kuruluş yıllarında Höyük Dibi,Karadona veya Boz-Höyük denilen ilçemizin yerleşim adının binlerce yıl önce Lamunia olduğunu bu çıkarılan taştan öğrenmiş olduk.
Peki Lamunia ne anlama geliyordu?
Bozüyüklü Tarihçi Yazar Hüseyin Delil’in 2006 yılında yapmış olduğu derin araştırmalar Lamunia’nın “Kaya Halkı”” olduğunu ifade ediyor.Kesin olmamakla birlikte bu ifadenin gerçeği yansıttığını düşünüyoruz.Kaya Halkı isminin ise Üyük Tepesi kayalıklarından geldiğini de muhtemel görüyoruz.
Hüseyin Delil’in 2006 yılında yazdığı Bozüyük Tarihi Kitabında konu ile ilgili şu bilgilere yer verilmiş;
“ Lamounia, Bozüyük’ün tarihsel olduğu bildiğimiz bir ilk çağ kentidir. Kalıntılarının yığın halinde gizli bulunduğu höyük 1895/1896’da İstanbul Ankara demir yolunun yapımı sırasında, ova düzeyine kadar tamamen yok edilmiş ve höyüğün toprağı, yakındaki bataklık alanın kurutulmasında kullanılmıştır. O sırada ele geçen buluntular hakkında yayın yapılmıştır. Bozüyük’ün 2 Km batısında ortaya çıkarılan M. 4. Yüzyıla ait mezarlar ve aynı kasabanın kuzey-batı yakınında bulunan İÖ 1500 dolaylarından kalmadır denen bir tümülüs, Bozüyük yöresinde yerleşim tarihçesinin çok eskilere uzandığının kanıtı idi ve Lamounia’nın Bozüyük batı bitişiğine düşen alanda bulunduğu varsayımını doğrulamaktır. Lomounia adı, bu biçimiyle, Hellen dilinden Lamoun Yurdu anlamında görünür; oysa kök sözcük durumundaki Lamoun’un Helen dilinde anlamı yoktur. Kentin asıl adı, aslında, belki de Lamawana gibi bir şeydi ve Lama-wana, kaya halkı- ülkesi öğelerinden oluşuyordu.
Lamunia adını 1895 ilkbaharında köyün biraz doğusunda şose kenarında güçlükle bulunan ve Silistreli Arif’in avlusunda kurulmuş bulunan kazı yerinden öğreniyoruz”
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
