İlçemiz Bozüyük geçen yüzyıllar içinde birçok değişikliğe uğradı.Zaman ve gelişen şartlar dünyada ve Türkiye’de çok yerde olduğu gibi Bozüyük’te de geçmişin izlerini sildi.
Bu manşet görselindeki resim 1972 yılında Çortuk Bayırı’ndan (Gazhane Bayırı) çekilmiş bir resim.Bir Hakan Alkan Arşivi resmi. Orijinali siyah beyaz fakat biz renklendirdik. Öncelikle şunu belirtelim yarım asır önce Bozüyük’ün görünen bu yeşil dokusu yok olmuş gitmiş. Betonlaşma,kentleşme yerini günümüzde gri bina görüntülerine bıraktı.
Okla işaretlediğimiz yerlerden biraz bahsedelim istiyoruz. Bunlardan biri eski Hapishane diğeri de Hayvan Pazarı.Günümüzde burada İtfaiye garajı ve Belediyenin Atölyeleri var.
Öncelikle hapishaneyi ele alalım. Burası iki katlı çok büyük olmayan bir eve benzer yapıydı.Alt kat arka kısmındaki odalarda ve üst katındaki odalarda mahkumlar gün dolduruyordu.Mahkemesi olan mahkumlar elleri kelepçeli vaziyette yürüyerek şimdiki müftülük binasının olduğu bina olan ilçe jandarma karakoluna ve Hükümet Binası içinde olan küçük mahkeme salonlarına getirilir,götürülürdü.İki Jandarma arasında elleri kelepçeli yürüyen mahkumu herkes görürdü.Hapishane asınla yarı açık bir merkez sayılır,tel örüyle çevrili yan bahçesinde mahkumlar volta atar veya voleybol oynarlardı,ve yakınından gelen geçen herkes görürdü.Hatta mahkumlar tel arkasından halkla sohbet bile ederlerdi.
Biraz da hayvan pazarına değinelim. Hayvan Pazarı ne demek bilmeyenler ve gençler için biraz açalım.Günümüzdeki kurban bayramı öncesinde kurulan Kurban Pazarlarının daimi kurulanı diyebiliriz.Ancak daimi derken sadece pazarın olduğu Salı günleri kurulur ve köylüler köylerinden getirdikleri küçükbaş,büyükbaş hayvanlarını burada satarlar,yada köylerine götürmek üzere kendilerine hayvan alırlardı.Hayvan Pazarında tavuk,ördek,kaz gibi kümes hayvanları ile civcivler de satılırdı.Bozüyüklüler buraya gelir,evlerinin bahçelerinde tavuk bakmak isteyenler buradan civciv alır yetiştirirlerdi.Tabi yarım asır önce Bozüyük’ün birçok yerinde evlerde küçük baş ve büyük baş hayvan,tavuk,horoz da bakılırdı.
Hayvan Pazarı,bilenler bilir,aslında çok hareketli ve renkli bir pazardı.Burada fiyatta anlaşmak adına pazarlıklar yapılır,el sıkışma anında kollar aşağı yukarı sert bir şekilde sallanır,pazarlıkta anlaşmaya varıldığında sert bir şekilde yine sallama bırakılır ve para alış verişi yapılırdı.Bozüyük Kasapları da her Salı erken saatte buraya gelir ve kesimlik büyük ve küçük baş hayvanları köylülerden satın alırlardı.
Peki bu büyük alan Salı günleri haricinde ne işe yarardı?
Aslında boş dururdu.Yine şimdi olduğu gibi Belediye araçları bu alana çekilirdi.Şimdiki İtfaiye Garajının olduğu ve devamındaki şimdiki bakım atölyelerinin olduğu yerler çeşitli esnaflar tarafından depo olarak kiralanıyor ve kullanılıyordu.1970’li yılların sonlarına doğru bir gece yarısı burada depoda bulunan bir esnafa ait küçük piknik tüpleri ve büyük mutfak tüpleri çıkan bir yangın sonucu patladı ve havaya uçtu.Bu patlamalar Bozüyük’ün her yerinde duyuldu.Bozüyüklüler havaya uçan tüpleri havai fişek gösterisi izler gibi izlediler.Yangın sabaha kadar sürdü ve kullanılabilir ne alan kaldı ne de bir tüp.Bozüyük’ün yangın faciaları tarihinde en korkutucu yangın bu olmuştur.
Günümüzde de hala aynı adı koruyan Çarşı Mahalle ismini bu Hayvan Pazarından alır. Her ne kadar çarşı o günlerde merkezde olsa da (Şimdiki Kasımpaşa Camii ve Hal Meydanı çevresi) Çarşı ve Pazar denince akla Hayvan Pazarı da gelir ve Hayvan Çarşısı şimdiki Çarşı Mahalle merkezi yakınında olduğu için bu mahalleye 1876 yılından beri Çarşı Mahalle denmiştir .Çarşı Mahalle’nin halk arasında bir diğer ismi de Çayır Mahalle’dir ancak resmi kayıtlarda Çarşı Mahalle diye geçer.
Peki bu hayvan pazarı ve hapishane ne zaman kalktı?
Hapishane zaten çok eski ve köhnemiş bir binaydı.İlk önce o kaldırıldı ve yıkıldı.Bir dönem Bozüyük’te hapishane olmadı.Mahkumlar Bilecik’e ve Pazaryeri İlçesine gönderildi.Sonrasında bilindiği gibi 2000’li yılların başında şimdiki Açık Cezaevi inşa edildi ve halen kullanılmakta.
Hapishane kaldırıldıktan sonra 2000’lerin başında Belediye Başkanı Ahmet Berberoğlu tarafından diğer binalar da yıkıldı.Yerine bugün halen kullanılan prefabrik bakım garajları ve itfaiye garajı inşa edildi.Bu arada şunu da belirtelim itfaiye eski zamanlarda da oradaydı.Hayvan Pazarı ise 1990’lı yılların ortalarından itibaren kurulmaz oldu.Bunun için şimdiki Mezbaha denilen alanda yer gösterildi ancak bir süre Salı günleri kurulan hayvan pazarı artık rutin olarak kurulmaz oldu.Bilindiği gibi günümüzde sözünü ettiğimiz yerde sadece Kurban Bayramından bir hafta önce Kurban Pazarı kuruluyor.Bu arada Mezbaha demişken sözünü ettiğimiz zamanlarda Belediye Mezbahası da hapishane yanındaydı.
Geçmiş zamanlardaki Hayvan Pazarını sizlere anlatalım; hem anılarımızı tazeleyelim hem de buraları bilmeyen gençlere anlatalım istedik. Unuttuğumuz bir şey varsa o günleri hatırlayanlar hatıralarından bu eksiği tamamlayabilirler.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
