Bursa’nın Yıldırım ilçesine bağlı Cumalıkızık köyü, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınarak hem Türkiye’nin hem de dünyanın dikkatini çekmeye başladı. Osmanlı’nın kuruluş döneminden kalma yapıları, tarihi dokusu ve kültürel zenginliği ile yıl boyunca yerli ve yabancı turistlerin akınına uğrayan köy, Bilecik ve ilçelerinden de yoğun ilgi görüyor.
Cumalıkızık, özellikle konumu itibarıyla Bilecikliler için günübirlik kaçış noktası haline gelirken, her yıl bölgeden çok sayıda tur da düzenleniyor. Sadece bireysel ziyaretlerle değil, tur organizasyonlarıyla da Bilecik halkı bu tarihi köyde adeta tarih ile iç içe bir yolculuğa çıkıyor.
Uludağ’ın Eteklerinde Kahvaltı Keyfi
Uludağ’ın eteklerinde konumlanan bu tarihi mahalle, hafta sonu tatilini değerlendiren yüzlerce kişiyi ağırlıyor. Sabah saatlerinde köye ulaşan ziyaretçiler, taş evlerin arasında yer alan kahvaltı mekanlarında serpme kahvaltı yaparak güne başlıyor. Doğal ve yöresel ürünlerle hazırlanan sofralar, lezzetli olduğu kadar nostaljik bir atmosfer de sunuyor.
Osmanlı’dan Günümüze Taşınan Miras
Cumalıkızık, Osmanlı’dan günümüze ulaşan ve hâlâ yaşamın sürdüğü beş Kızık köyünden biri olma özelliğini taşıyor. Osmanlı evleri, etnografya müzesi ve dünyanın en dar sokağı olarak bilinen “Cin Aralığı” ile ziyaretçilerine adeta zaman yolculuğu yaşatıyor. UNESCO, tarihi dokuyu korumak amacıyla restorasyon çalışmalarını sürdürürken, köylülerin evlerine herhangi bir tadilat yapmaları bile yasak.
Köyün adıyla ilgili çeşitli rivayetler bulunuyor. Bunlardan birine göre köy, dağların arasında kaldığı için önce “kısık” adını almış, zamanla bu isim “kızık”a dönüşmüş. Bir diğer söylenti ise, Kızık boylarının beyinin oğullarına kurdurduğu yedi köyden biri olduğu yönünde.
Cin Aralığı: Efsanesiyle Yaşayan Sokak
Cumalıkızık’ın en dikkat çekici noktalarından biri de “Cin Aralığı” isimli sokak. 80 cm genişliğindeki bu sokak, UNESCO tarafından dünyanın en dar sokağı ilan edildi. Söylenceye göre, Yunan işgali sırasında köy halkı camide toplanmış, fırsat bulup kaçan köylüler bu sokağın sonunda yer alan dar aralıktan kaçmış. Yunan askerleri, köylüleri sokağın başından göremeyince “Bu cinlerin işidir” diyerek köyü yakmadan terk etmiş. O günden sonra sokağın adı “Cin Aralığı” olarak kalmış.
Köylülerin Geçim Kaynağı Turizm
Cumalıkızık’ta geçim büyük ölçüde turizm üzerinden sağlanıyor. Köy meydanında her gün kurulan tezgâhlarda köy halkı, el emeği ürünlerini ve Bursa’ya özgü hediyelik eşyaları satışa sunuyor. Bu sayede özellikle kadınlar hem kendi ürünlerini tanıtıyor hem de ekonomik gelir elde ediyor. Yerli halk, köyü terk etmeden burada yaşamayı sürdürüyor.
Köy sakinleri, Bursa şehir merkezinden beklenen ilgiyi görmediklerini ancak turistlerin ve çevre illerden gelen misafirlerin ilgisinin yoğun olduğunu dile getiriyor. 
