98 Yıl önce bugün Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk Bozüyük’e gelerek yakın silah arkadaşı Çolak İbrahim Beyi ve Bozüyük Kereste Fabrikasını ziyaret etti.Atatürk’ün birçok kez Bozüyük’e geldiği biliniyor.Ancak sadece bu önemli ziyaret o gün ulusal basına yansıdı ve ziyaret ile ilgili Hakimiyet-i Milliye Gazetesi bu ziyareti haber yaptı.İşte o haber;
CUMHURBAŞKANI GAZİ MUSTAFA KEMAL PAŞA HAZRETLERİ BOZÜYÜK’ TE
Cumhurbaşkanı, Bozüyük’e 20 MAYIS 1926 gün Saat: 09.45’de gelmişlerdir. Gazi Paşa Hazretlerinin Adana’dan Konya’ya, oradan Eskişehir yoluyla Bursa istikametine hareket edecekleri ve Bozüyük’te Kereste fabrikasını görmek üzere uğrayacakları haberi 17 MAYIS 1926 günü telgrafla bildirilmişti. Aynı gün akşamı Ertuğrul Milletvekili İbrahim Beyle birlikte, Bozok Milletvekili Salih, Sinop Milletvekili Recep Zühtü ve Samsun Milletvekili Talat Beylerin Ankara’dan hareketle 18 Mayıs gecesi Bozüyük’e geldikleri görülmüştür. Yine aynı akşam İstanbul’dan İbrahim Beyin Eniştesi Tüccardan Ali ve Kardeşinin oğlu Atıf Beyle aile efradı ve fotoğrafçı Ferit İbrahim Bey Film Makinesini de yanına alarak Bozüyük’e gelmişlerdir. Ertesi gün gün öğle vakti Bilecik Valisi Tevfik Bey ile Belediye Başkanı, Halk Partisi ve Halk Temsilcilerinden kurulu bir heyette otomobillerle Bozüyük’e geldiler.
Gazi Hazretlerinin hareketleri Adana’dan beri telgrafhane de makine başında adım adım izleniyordu. Konya’da fazla kalmaları sebebiyle Bozüyük’e gelişleri birgün evvel beklenirken 20 MAYIS 1926 gününe kalmıştı. Üç dört günden beri geceli gündüzlü Hükumet, Belediye ve ahali tarafından her tarafta karşılama için, çalışmalar başlamış, caddeler tanzim edilerek, kum döşenmiş, taklar yapılmış ve geçilecek yol, tekmil binalar çam dalları ve Bayraklarla donatılmıştı. Fabrikaya giden cadde yeniden düzeltilmişti.
20 MAYIS günü sabahleyin erkenden İbrahim Bey, Bolu Milletvekili Salih Bey, Bilecik Valisi Tevfik Bey karşılama için İnönü İstasyonuna hareket ettiler.
Tren’in varışına henüz dört saat olduğu halde, halk istasyon civarına toplanmıştı. Bozüyük istasyonu ve şehir baştan başa donanmıştı. Saat: 08.00’de kılavuz treni geldi. Gazi Paşa’nın binmiş olduğu Tren, İnönü İstasyonunda fazla beklemesi yüzünden bir saat, kırkbeş dakikalık zamanı karşılayıcılar sabırsızlıkla geçirdiler. Herkesin gözü trenin geleceği yöndeydi. Tren halkın içten ve kalpten gelen alkışları arasında istasyona girdi. İstasyonda Sinop Milletvekili Recep Zühtü Bey, Samsun Milletvekili Talat Bey, Fabrika Müdürü Şeref Bey, İbrahim Beyin Eniştesi Ali Beyle, Kardeşinin oğlu Ataf Beyler ve Bilecik’ten gelmiş olan heyetler, Bozüyük Hükümet ve Belediye ileri gelenleri, Okullar ve Halk Gazi Paşa Hazretlerini büyük bir coşkuyla karşıladılar. Polis ve Jandarma Müfrezesi selamlamayı yerine getirdi. Gazi Paşa Tren’den inerek hazır bulunanların ayrı ayrı ellerini sıkmak suretiyle iltifatta bulundular. İstasyon dışında karşılama için gelmiş olan kız ve erkek okul öğrencileri ellerindeki Bayraklarla Gazi Paşa Hazretlerini selamladılar ve sevgi gösterisinde bulundular. Kız ve erkek öğrenciler şiirler okudular. Bundan sonra, kadın ve erkek halkın hatırlarını soran Gazi Paşa bir müddet yaya yürüdükten sonra halkın ve öğrencilerin alkışları arasında otomobillerine binerek fabrikaya gittiler. Gazi Hazretlerinin beraberinde bulunanlarla karşılama için gelmiş olan Emin Paşa ve Vali Cemil Bey, Halk Partisi Reisi Ulvi Beylerden başka İbrahim Bey, Vali Tevfik Bey ve Eskişehir’den katılmış olan Kolordu Komutanı ve Gazi’nin Genel Sekreter’i Tevfik, Başyaver Resuhi, Yaver Muzaffer, Özel Kalem Müdürü Hayati, Şifre Sekreteri Memduh Beyler de bulunuyordu. Gazi Hazretlerini fabrika girişinde Müdürler ve Memurlar karşıladılar. Fabrika uzak mesafelerden sirenlerini öttürmek suretiyle misafirlerini selamlıyordu. Bir müddet pek hoş ve güzel bir biçimde yapılmış olan fabrikanın kameriyesinde istirahat edilmiştir. Burada fabrika müdürü ve memurları Gazi tarafından kabul olundular. Bu merasim sürerken bir taraftan da fabrika günlük çalışmasını yapıyor, hava tel hattının getirdiği tomrukların 20 km uzakta olan ormandan, bu fenni araçlarla gelişini taktirle izliyorlardı. Fabrikadaki makinelerin çalışma gürültüleri herkesi biran evvel onları görmek ve gururlandırmak için sabırsızlıkla sürüklüyordu. Aynı merak ve hevesle Gazi Hazretleri de fazla istirahatten vazgeçerek fabrikanın sahip ve kurucusu İbrahim Beyin öncülüğüyle fabrikayı gezmeye başladı. Evvela Kereste yapım evinden başlanarak fabrikanın tekmil bölümleri gezildi. Tezgahların büyük tomrukları bir taraftan alıp diğer taraftan büyük bir suratle her çeşit kullanılır kereste halinde çıkarması seyredildi. Rende, bagka, lamba, zavana, yumurta talaşı makinelerini çalışırken görmek bu eseri vucuda getirmek için pek büyük azim ve kuvvet sarf etmiş olanlar kadar, Gazi Hazretlerine büyük bir neşe ve sevinç vermiştir. Gazi Hazretleri fabrikayı gezerlerken memnunluk ve takdirlerini birçok defa ifade buyurmuşlar ve fabrikanın sahibi İbrahim Beyi hararetle kutlamışlardır. Hakikaten fabrika memleketimizde tek kuruluş olduğu gibi Avrupa’da dahi son sistem makinelerle donatılmış olarak vucuda getirilen bu çeşit kuruluşların birinci derecedekilerin arasında bulunduğu uzmanları tarafından ifade edilmiştir. 330 Beygir kuvvetinde bir buharlı makine tarafından çalıştırılan kereste yapım evinden başka 200 Beygir kuvvetinde yine aynı sistem bir makine tarafından çalıştırılan hava hattı istasyonu ve elektrik merkezi, günde elli metreküp keresteyi fenni bir tarzda kurutan fırınlar, işçi ve memur evleri, gazino, lokanta, hastahane, eczahane gibi üniteler fabrikanın bütün kuruluşunu oluşturmaktadır. Yeniden bazı tezgahlar eklenmesi için ayrıca bir atölye daha vucuda getirilmektedir. Bunun da yapımı tamamlanmak üzeredir.
Fabrika 1925 senesinin Mart ayında yapılmaya başlanmış ve Şubat 1926’da çalışmaya başlanmıştır. Günde 150 metreküp kereste yapılmaktadır ki hava hattı arabalarındaki eksiklik tamamlandığı zaman günlük üretim 220 metreküpe ulaşacaktır.
Orman, fabrikaya 20 km uzaklıkta bir hava hattı ve 14 km uzunluğunda buharlı dekoville bağladır. Hava hattı üzerinde ayrıca 35 ser Beygir kuvvetinde lokomobillerle hareket eden üç istasyon vardır. Buhar makineleri tamamen kereste kalıntıları ve talaşlarla buhar kuvvetini elde ediyor ki bu sistem bu çeşit fabrikalar için en ucuz vasıtadır. Elektrik merkezi fabrikadan başka, kasabanın sokaklarını, resmi bina ve kurumları, okulları, istasyonu aydınlatmakta ve parasız olarak ceryan vermektedir. Fabrika mevcut tesisatıyla her çeşit ve büyüklükte rendeli kereste ve siparişe göre yumurta talaşı, yumurta ve gaz sandıkları yapmaktadır. Yakında diğer çeşit sandıkların da yapımına başlanacaktır.
Fabrika Bozüyük’ün batısında 1 km. mesafede ve demiryolunun üzerindedir. Demiryolu idaresi yükleme ve boşaltmada kolaylık olması için fabrika önünde bir makas yapmıştır.
Bütün bu tesisat için bir milyon dörtyüz bin lira sarf edilmiştir. Kurumun bunlardan başka orman içinde lokomobil ile hareket eden eski fabrikasıyla, su ile hareket eden hazarı da çalışmaktadır. Yeni fabrika ve sonradan yapılan ünitelerin üretimi 300 metreküptür. Yeni fabrikanın geceli gündüzlü çalışmasında 320, orman içindeki fabrikada ve civarında 160, ormanda tomruk kesilmesi ve fabrikaya getirilmesinde 1000, hava hattı ve dekovilde 120 ki toplam 1600 kişi kurumun daimi ve istenildiği zaman hizmetlisi olarak çalışıyorlar. Yunanlılar tarafından tamamen yıkılmış olan kasaba yavaş yavaş yeniden yapılmakta, caddeler ve sokakları tanzim edilmektedir. Kasabada çok güzel binalar yapılmıştır. Geceleyin Bozüyük elektrik aydınlatılmasıyla ileri bir Avrupa şehri manzarası vermektedir.
Fabrikanın kuruluşundan beri yaşam ve çalışma genelinde gittikçe büyük adımlarla gelişmekte olan Bozüyük’ün ilçeye dönüştürülmesi de kararlaştırılmıştır.
Fabrika bütün üniteleriyle gezildikten sonra, halılar, çam dalları, Bayraklarla çok güzel süslenmiş ve donatılmış olan fabrikanın gazinosuna gidildi. Burada bir müddet istirahatten sonra öğle yemeği yenildi. Yemek pek samimi konuşmalar arasında zevk ve neşe içinde geçti. Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin Bozüyük istasyonuna geldikten sonra gerek kasabada ve gerekse fabrika gezilirken ve yemek sırasında Ferit İbrahim Bey tarafından gezi, filme alınmış ve pek çok fotoğraflar çekilmiştir.
Yemek sonunda Gazi Hazretleri çok içten bir tavırla şu konuşmayı yapmışlardır:
Efendiler;
“İbrahim Bey arkadaşımızın geçmişteki hayatının ne kadar vatansever ve kahramanca olduğunu bilmeyen yoktur.
Milli savaşımızın başlangıcında da ortak maksadın elde edilmesi için; çok eksik vasıtalarla çok elverişsiz şartlar içinde benimle beraber çırpındığını ve fakat başarılı olduğunu iftihar duyarak anmak isterim.
İstiklal Muharebelerinin devamı süresince en itaatli bir Asker olarak Süvari Kıtalarımızın başında çalıştığını ve ilk başarılara bu dakikada bulunduğumuz havalide ceryan eden muharebelerde ulaştığını, düşmana o zaman Süvarilerinin önünde olarak Bursa Ovalarında takip ettiğini, kılıçtan geçirdiğini tarih elbette yazacaktır. İbrahim Bey Milli Mücadelemizin kendini serbest bırakabileceği durumu idrak eder etmez, teşrii bir vazifeye millet tarafından intihap edilerek ve milletin en esaslı ihtiyaçlarını düşünmek ve onun teminine teşebbüs etmek en yüksek vazife olduğunu pek büyük bir kavrayışla anlamıştır. Bunun neticesi olarak bu dakikada gözlerimizin önünde, yaşam, çalışma, uygarlık ve umut belirten bu büyük eseri meydana getirmiştir. Bu uğurda çok zorluklarla karşılaştığına şüphe edilemez. Bütün zorluklara katlanmış, çaresizliğin içinde ümidini asla kesmemiş, millete yararlı olacağına şüphe duymadığı eseri üzerinde muharebede düşman üzerine yürüdüğü gibi cesurca yürümüştür. Kendisini özellikle tebrik ederim. Memleket ve millet için buna benzer yararlı kurumlar vucuda getirmek çok luzümdür. İbrahim Beyin, Memlekette çok olduğunu kabul ettiğim müteşebbisler için örnek alınmasını temenni ederim.
Cumhuriyet Hükümetinin; Namuslu, vatansever, cumhuriyet sever çalışanlarına daima yardımcı ve onlarla beraber olacağına şüphe edilmemelidir.
İbrahim Bey gurur ve sevinçten titreyen sesiyle:
“Hakkımda gösterilmiş bulunan bu sevgi ve övgülere karşı arz-1 şükran eylerim. Bu kurum, Zat-1devletleri başta olmak üzere Cumhuriyet Hükumetimizin ve en kuvvetli müessesemiz olan İş Bankasının büyük yardımlarıyla meydana gelmiştir.
Bunu siz bizzat vucuda getirmiş gibi gurur duyabilirsiniz. Gösterilmiş bulunan yardımlara karşı şükranlarımı tekrar ederim. ” Gazi Hazretleri Bilecik heyetinin kendilerini Bilecik’e daveti üzerine beraberine İbrahim Beyi de alarak maiyetleriyle birlikte Saat: 15.00’de hazır bulunanlara veda ederek Bilecik’e gitmişlerdir. Sonra da Bilecik ve Yenişehir yoluyla Bursa’ya hareket etmişlerdir. Fabrikadan ayrıldıkları sırada fabrika sirenleri büyük Gazi’yi uzak mesafelere kadar takip etti, uğurladı. Gazi Hazretlerinin Bursa’da kalışları 15 gün kadar sürecektir.
Not: 1. Yukarıdaki bilgi; Bir belge niteliği taşıyan o tarihlerlerdeki “Hakimiyet-i Milliye” gazetesi ile yazarlarından “Büyük Gazi’nin yakın arkadaşı” Recep Zühtü Beyin yazdığı
gezi yazısından özetlenmiştir.
Istifade edilen Hakimiyet-i Milliye gazetelerinin tarih.
ve sayılar:
Tarihi Sayısı
20 MAYIS 1926 1749
21 MAYIS 1926 1750
23 MAYIS 1926 1752
Bozüyük Fabrikası gezisine ait yazı, gazeteye geç geldiği için, 23 MAYIS 1926 gün ve 1752 sayılı gazetede yayınlanmıştır.
