Kurtuluş Savaşının başlangıcı olan Birinci ve ikinci İnönü Muharebeleri Bozüyük topraklarında geçti. Kandilli-Karaağaç Ovası ile Dübekli Köyü karşısında bulunan Gündüzbey İstasyonu Ovasında yaşanan kanlı çarpışmalarda Türk Ordusu büyük bir zafer kazanarak Yunanlıların Ankara’ya ilerlemelerini önledi.
Günümüzde bu bölgelerde hala birçok mermi kovanı,kama gibi savaşlarda kullanılmış aletler toprak altında bulunabiliyor.Bozalan,Darıdere ve Karağaç Köyleri kırsalında şimdiye kadar birçok top mermisi kovanına rastlandı.
Sosyal medyada gözümüze takılan bir Top Mermisi var ki Bozüyük Savaşlarında da kullanılmış bir mermi bu.Yaşar Aktaş isimli bir vatandaşın bu merminin hikayesi ile ilgili paylaşımını aktaralım istedik.Zira bu mermi bizim bölgemizdeki savaşlardan da bir hatıra taşıyor.O hikaye şöyle;
1921 martında İnönü ovasında Ethem çavuş evladı gibi sevdiği 75 lik
Topla 18 saattir düşman mevzilerine isabetli atış yapmaktadır
Ethem çavuş bir mermi
Daha almak için sandığa elini atınca bir gariplik fark eder
Bir merminin üzerine yazı yazılmış çaputlada bir çivi sarılmıştır
Yazıyı okumaya zaman yoktur mermiyi ateşler Düşen kovanı bir kenara bırakır herkes merak içindedir kovanda ne yazıyor diye
Hava kararır atışa ara verilir komutan askerlerin meraklı bakışları altında kovanı eline alır yazıyı okur
Seyfi çavuş 4 alay 3 tabur 8 batarya 7 ocak 1921 İnönü
Bu mermi 2 ay önce İnönü’de kullanılmış
Ankara imalat’ı harbiye de çalışanlar yazıyı fark edince kovan ın üstüne çaput ile ucu inceltilmiş bir çivi bağlayarak tekrar cepheye yollarlar
Kovan Ankara’ya tekrar döndüğünde üstünde yeni yazı vardır
Aksekili Ethem çavuş
8 alay 3 tabur 1 batarya
20 mart 1921 İnönü
Kovan tekrar düzeltilir barut doldurulur mermi çekirdeği konulur çivi çaputla sarılır cepheye gönderilir böylece
Kovan üzerindeki mesaj sayısı 8 olmuştur
Tarih 9 eylül şanlI Türk ordusu İzmir’e girer
Aynı tarihlerde kovan
Ankara’ya döner
Bu sefer kovanın üzerinde bir künye birde
Mektup vardır
Kamil usta mektubu açar herkesin duyacağı bir sesle okumaya başlar
Allah’a şükürler olsun düşman kaçıyor muzaffer Türk ordusu düşmanı kovalıyor güzel
İzmir’e yakınız artık iki gün önce Banaz’daki muhaberede Seyfi çavuş
Şehit düştü künyesini ailesine göndermek istedik ailesinin düşman tarafından katledildiğini
öğrendik kovandaki yazılardan anladık ki bu topçu neferinin bir ailesi de siz olmuşsunuz bu sebeple seyfi çavuşun künyesini size yolluyorum yüzbaşı Muhsin Talat 4 alay 2 tabur 8 batarya 5 eylül 1922 Salihli
İmalatı harbiyede herkes ağlıyordu hiç tanımadıkları halde yazıyla kardeş oldukları Seyfi çavuş vatan uğruna şehit düşmüştü
Kamil usta ağlayarak tezgahın başına geçer kovanı yenilemeye başlar Seyfi çavuş un künyesini iki perçinle kovanın dibine sabitler
Savaş bitmiş zafer kazanılmış kovanın gönderilmesine gerek kalmamıştır
Teğmen Hamdi vasıf mühimmat depolarında yapılan sayım esnasında mermiyi bulur
O esnada MUSTAFA KEMAL ATATÜRK Çankaya’daki sofrasında ayağa kalkmış bıçağını hafifçe tabağa vurarak
Beyler yarın cumhuriyeti
İlan edeceğiz diyordu
Ertesi gün mecliste yaşasın cumhuriyet sesleri dalgalanıyordu
Cumhuriyetin ilanı 101 pare top atışıyla kutlanır
101 nci kovan o kovandı evlattı evladıydı Türk milletinin bu son top topyekün bir milletin sesi oldu O sesin sahibi
Gazi kovan bugün M.K.E.müzesinde cumhuriyeti yaşamaya devam ediyor
