Bozüyük’ün ayakta kalan en eski tarihi eserlerinden biri ve en eski sanayi kuruluşu olan Manyezit Fabrikası adeta zamana meydan okuyor.
Arşivlerde 1930’da kurulduğu anlaşılan yapının tarihi bazı araştırmalara göre aslında çok daha eski.Tarihçilerin değerlendirilmelerinde 1893 yılında İstanbul Bağdat Demiryolu hattı Almanlar tarafından yapıldığında dönemin padişahı Demiryolu yapım şirketine yol güzergahındaki madenleri de işletme izni verdi.Buna istinaden Dutluca Manyezit Madenini işletmeye başlayan Almanlar en uygun İstasyon olarak Bozüyük İstasyonunu seçerek hemen karşısına bir Manyezit İşleme Tesisi olan bu yüksek fırınlı fabrikayı kurdular.Ve uzun yıllar Manyezit Madenini burada işleyerek tren katarları ile önce İstanbul’a sonra Almanya’ya taşıdılar.
Bu tarihi araştırmacıların sunduğu bir görüş olsa da elde resmi bir veri yada belge bulunmuyor.Bilinen belgelerde işletmenin Cumhurtiyetin ilanından sonraki yıllarda kurulduğu,bir süre Demiryolları tarafından işletildikten sonra İstanbullu İşadamı Sacit Şenkal tarafından satın alındığını biliyoruz.
İsmi Şenkal Manyezit Fabrikası olarak Bozüyüklüler tarafından bilinen bu tarihi işletme günümüzde çalışmıyor ve arazisi uzun yıllardır özel işletmeler tarafından depo olarak kullanılıyor.1980’li yılların sonlarına kadar faal olan Şenkal Manyezit (bazı kaynaklarda Magnezit) Fabrikası Bozüyük’ün merkezinde bir tarihi eser niteliğinde kaldı.Mülkiyetinin Sacit Şenkal’ın Amerika’da yaşayan torununa ait olduğunu bildiğimiz bu güzel yapı yaklaşık on yıl önce İstanbul’da yaşayan bir işadamı tarafından satın alınarak müze yapılmak istenmiş fakat satışta anlaşılamadığı için bu gerçekleşmemişti.
Bozüyüklüler bu güzel mekanın restore edilerek,kenarına kafeteryalar,yeşil alanlar ve spor alanları eklenerek halkın hizmetine açılmasını istiyor.Ancak bu konu hakkında şu ana kadar hiçbir kurum girişimde bulunmadı.
