Günümüzde Bozüyük Şehir Müzesi olarak kullanılan ve halk arasında Köşk olarak bilinen bu güzel yapının özelliklerini araştırdık. Hangi tarzı yansıtıyor?Yapım teknikleri neler? Ne zaman yapılmış? İşte bu sorulara cevaplar aramaya çalışacağız.
Öncelikler şunu belirtelim sahibi olan Albay Çolak İbrahim Bey bu güzel köşkü yapmadan önce 1920-26 arası Bozüyük merkezinde şimdiki Hal Meydanının olduğu alanın üst kısmında bir yerde oturuyordu.1925 yılında Bozüyük Kereste Fabrikası işlemeye başladığında,hatta 1926 yılında Atatürk fabrikayı ziyarete geldiğinde bu köşk henüz yoktu.Bunu o ziyaret sırasında çekilen siyah beyaz filmde de görebiliyoruz.Dolayısıyla köşkün 1927-1930 yılları arasında yapıldığı düşünülüyor.1980’li yılların sonlarında burası harabeye dönmüştü;zira kimse oturmaz olmuştu.2000’lerin başlarında Bozüyük Belediyesine varisler tarafından hibe edildi ve restore edildi.Bunları biliyoruz.Bilmediklerimiz; hangi ustalar ne tarzda yaptı?
Araştırmalarımızda bu yapı tarzının erken Cumhuriyet Dönemi sivil mimarisi tarzında yapıldığını öğrensek de Balkan-Bulgar etkisi bizleri oldukça şaşırttı. Bu tarz yapılara mimaride “Ekilektik” deniyor.Cumhuriyetin oturmuş mimari tarzının tam anlamıyla bu binada oturmadığı gözlemleniyor.Bulgar stil etkisi ise oldukça ilginç.Daha önce yıkılan Aruca Ailesi’nin evinin,Süleymanbey Konağı’nın ve yok olan eski Pancar Dairesi’nin Macar Ustalar tarafından şekillendirildiğinden bahsetmiştik.Tipik Osmanlı Mimarisinin terk edilmeye başlandığı Avrupa etkilerinin Anadolu’nun içlerinde görülmeye başladığı dönemler işte tam bu zaman dilimi.Bozüyük’te bir asır önce bu yapı tarzının başlangıcını aslında Balkanlardan gelen Kereste alanında iş yapan kişilere de bağlayabiliriz.Küçük bir kasabaya bu Avrupa Mimari tarzını bir asır önce onların taşıdığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Köşke bakıldığında ilk dikkat çeken yüksek su basmanı oluyor. Zira on basamakla çıkılan tabandan yükseltilen bir bina olmuş. Bunu bodrum camlarının aydınlık ve hava alması bakımından da gözlemleyebiliriz.Geç Osmanlı konak mimarisi ile erken Cumhuriyet Sivil Mimarisi arasında geçiş stili olarak yine altını çizmek gerek.
33 dönüm genişliğinde olan bir tepe üzerinde bulunan bina hem manzara hem prestij hem de temsil olarak amaçlanarak konumlandırılmış. İç yapısında ise odaların koridora açıldığı koridor merkezli dizaynı var.Bu da Osmanlı Mimarisinde görülen sofaya açılan oda kapıları tarzının Avrupa/Balkan Konut tarzında koridor merkezine kaydığını tescilliyor.
Yapıyı güzel gösteren en önemli etken ise pencereleri. Dekoratif söveler ve silmeler,bölünmüş camlar köşkün en güzel yanı.Yarım daire şeklinde çokgen çıkmalar iç mekana daha geniş ve aydınlık ortam hazırlamanın yanında yapının görünümüne de harika bir katkı sağlıyor.
Bu kadar simgesel ve mimari ayrıntı yeterli sanırım. Şunu da belirtelim ki bu yapı metruk haldeyken iki farklı zaman diliminde restore edildi.Birinci restore Belediye Başkanı Ahmet Berberoğlu zamanında hibe edildikten sonra çatısı iyice göçüp yapı duvarlarına zarar vermesin diye öncelikle çatısı onarıldı.Tabi bina koruma altında olduğu için bunun yasal izinleri alındı.Uzun yıllar bu şekilde bekleyen bina Belediye Başkanı Fatih Bakıcı döneminde restore edilerek müzeye çevrildi.
Bunları tabi çoğumuz artık biliyoruz.Bu haberde anlatmak istediğimiz yüz yıl önce Bozüyük gibi küçük bir kasabaya böylesine ihtişamlı bir köşkün yapılması ve bunun Avrupa tarzını yansıtması.
Bozüyük Belediyesinin mülkü olan köşk Tabiat Varlıklarını ve Anıtları Koruma Kurulu tarafından tarihi eser olarak tescillendiği için artık ona hiçbir şey olmaz. Zamanla eskiyen yerleri kurul talimatları doğrultusunda onarılır. Gelecek kuşaklara harika bir eser aktarma babında bina yıkılıp yok olmadan toparlanması ve halka arz edilesi ise en sevindiğimiz gelişme oldu.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
