Yasaklık’tan Yeni Mahalleye ; 150 yıl

Günümüzde Bozüyük’ün nüfus olarak en büyük ikinci mahallesi Yeni Mahalle. Oysa ki 1990’ların başına kadar en büyük mahallemiz Yeni Mahalleydi. Hatta 70’li yıllarda ve daha önceleri yerel seçimler öncesi partililer ve halk arasında hep şöyle denirdi : “Yeni Mahalle’yi alan seçimleri alır”

Haber manşetimizde bir ana yedi kardeş yazdık. Bu Yeni Mahalle’nin kurulmasında temel omurga oldu. Şöyle ki; ana dediğimiz tabi ki Cami Caddesi. Zira Yeni Mahalle’nin ilk oluşumunda bu cadde (O zaman sokak) esas alınarak yerleşimler şekillendirildi.

Cami Caddesi Bozüyük’ün en önemli caddelerinden birisi. Günümüzde her ne kadar Apartmanlarla boğulsa da ve de dar bırakılmış olsa da Yeni Mahalle’nin can damarı. Ana caddeye çıkan yedi de sokak var ki bunlar da Bozüyük’ün sosyolojik tarihi açısından oldukça önemli.Hemen onları belirtelim.Ana Caddenin Kuzey yönünde batıdan itibaren sırasıyla Hacı Hafız Sokak (Eski Dispansere çıkan dik sokak) onun doğusunda ve hemen yanında Molla Yusuf Sokak,onun yanında İbişler Sokak,akabinde Boğazkesen Sokak ve son olarak Çeşmeci Sokak.

Cami Caddesi’nin altında,yani güneyinde caddeye açılan iki sokak ise batıda Zülfi Ağa Sokak ile yanındaki Çerençeli Sokak.

Bunları neden yazdık?

Şimdi toparlayalım.1876 Balkan Göçünde Yeni Mahalle’yi Bulgaristan’dan göç eden muhacırların kurduğunu daha önceki haberlerimizde anlatmıştık. O tarihte Bozüyük’ün doğu sınırı şimdiki Çarşı Meydan dediğimiz Hal Meydanında bitmekte.Göçmenlerin gelmesiyle dönemin Belediye Başkanı Hacı Ali Ağa Muhacırlara doğudaki bu yeri iskan olarak göstermiş.Rumeli göçmenleri de daha önce Kasımpaşa Mahalleli Manavların Yasaklık Bölgesine giden tarla yolu olan bu yolu (Şimdiki Cami Caddesi) ana hiza alıp etrafına evler yapmışlar ve yukarıda bahsi geçen sokakları da açarak oralarda da iskan edilmişler.Dolayısıyla yeni mahalle böyle oluşmuş.

1970’lerin sonlarında Yeni Mahalle’nin doğu tarafındaki sınırı Boğazkesen Sokak ve Çeşmeci Sokak’tı.Yani şimdiye göre tarif edecek olursak Koç Av Bayii Dükkanından sonrasında ev de yoktu,yerleşim de yoktu.Ancak ana cadde kenarında Bozüyük doğu istikametinde (Eskişehir tarafından girişte) şimdiki Çınar Kavşağından başlıyordu ve o kısma kadar ev vardı.

Sevgili Hakan Alkan’ın arşivinden aldığımız doğu tarafından Bozüyük’e bakan bir açıda çekilmiş fotoğrafta 1950’li yıllarda Yeni Mahallelilerin Harman dövdükleri yeşil alan gözüküyor. Burası şimdiki Çınar Kavşağının üst taraflarında bir yere denk geliyor.

Konumuza dönecek olursak; muhacırların bu bölgeye yerleştirilmesiyle tabi ki akabinde Hal Camii’de inşa ediliyor. Her ne kadar şimdiki Hal Camii öncesinde yıkılan Hal Camii tabelasında 1950 yazsa da ondan önce de inşa edilmiş bir cami var.Ne yazık ki bu caminin resimleri elimizde yok.

Tekke Mahalle’ye ilk gelen göçmenlerin ardından Çarşı Mahalle ve Fabrika Mahalle’nin bir bölümüne Rumeli Göçmenleri gelerek Bozüyük’ü ilk kez büyüttüklerini daha önce anlatmıştık. Ancak Bozüyük’ün kasaba havasından ilçe statüsüne dönüşmesi tabi ki Yeni Mahalle’nin kurulmasıyla oldu.Ve sonraki yıllarda en hızlı büyüyen ve gelişen mahalle Yeni Mahalle oldu.

Günümüzde 17 Bin nüfusla Yeni Mahalle Bozüyük’te siyaseti de belirleyici mahallelerin başında geliyor.1970’li yıllarda hatırladığımız 15 Bin nüfuslu Bozüyük’ün belki de yarıya yakın nüfusu Yeni Mahalle’de yaşamaktaydı.1800’lü yılların sonlarında bir ana ve yedi kardeş formundaki kurulan yerleşim bugün Yeşil Cami’den Hal Camii’ne ,Devlet Hastanesinden Stada kadar geniş bir alanda varlığını sürdürüyor.Yeni Mahalle1970’li yıllara kadar Bozüyük’ün doğusundaki en kenar mahalle iken bugün tam merkezde kalmış durumda.1800’lü yılların Bozüyüklü yeri Manavlarının arpa tarlalarının olduğu Yasaklık denilen bölge Yeni Mahalle’ye ev sahipliği yaptı ve Bozüyük’ün büyümesinde en belirgin kilometre taşı oldu.

Levent Sünal-Gündem11 Gazetesi