İlçemiz Bozüyük’ün tarihi ile ilgili daha önce birçok haber yaptık. Roma medeniyetinden Bizanslılara,Selçuklulardan Osmanlılara kadar olan izleri sürerek yaşama dair çok ayrıntılı bilgiler verdik.
Ancak Bozüyük ve yakınında ilk kimlerin yaşadığına dair bir şeyler yazmamıştık.
Tarihi araştırmalarda Bozüyük’te yaşam izlerinin 5 bin yıl geriye gittiği anlaşılıyor.Her ne kadar ilçe merkezinin bulunduğu alanda bu kadar eski bir medeniyetin izlerine rastlanmasa da doğu tarafında kalan şimdiki eski Toprak Fabrikalarının olduğu alanda Tunç Çağında insanların yaşadığını söylemek mümkün.
Peki bu ne zaman ortaya çıktı?
1983-1984 yılları arasında Toprak Fabrikaların temelleri kazılırken arkeolojik eserlere rastlandı. Bunların yanında bazı mezarlar da ortaya çıkarıldı.Eskişehir Müze Müdürlüğü 40 yıldan fazla bir süre önce gerçekleştirdiği bu kazıya “Küçük Höyük Nekropol Kazısı” ismini verdi.
Peki bu ne demek?
Nekropol Yunanca da ölüler şehri anlamına geliyor.Yani Küçük Höyük denen bu bölge 5000 yıllık bir mezarlık.Bu mezar alanlarından çıkan arkeolojik eserler o dönem Eskişehir Müzesine götürüldü.Eserlerin çok detayına girmeye gerek yok.Genel olarak çanak,çömlek,bazı ev gereçleri ve silah olarak kullanılabilecek materyaller ile ok uçları olarak sayabiliriz.200 kadar mezarın bulunduğu bu alandaki buluntular Milattan önce 3000 yıllarına tarihlendi.
Bir diğer önemli kalıntı ise Kilise olarak tabir edebileceğimiz bir ibadet yeri kalıntısı oldu. Ancak kilise kalıntılarında her ne kadar Tunç Çağına ait olduğu tespit edilen seramik ve madeni eşya tarzı buluntular olsa da Kilise diye tabir edilen temel kalıntıları Milattan sonra beşinci yüzyıla tarihlendirildi.
Çok fazla ayrıntı var ancak konuyu detaylarla boğmaya gerek yok. Burada anlatmak istediğimiz ilk yaşamın nerede ve nasıl şekillendiği.Bu bölgede bulunan 200 kadar beş bin yıllık mezar aslında yaşam alanının daha farklı bir yerde olduğu,ölen kişilerin bu bölgeye gömüldüğü şeklinde karşımıza çıkıyor.
Peki beş bin yıl önce insanlar nerede yaşadılar?
Buna cevap vermek oldukça güç ancak mezar alanından çok uzak bir mesafede olmadıkları düşünülüyor. Burada tahmin yürütecek olursak yerleşim yerinin şimdiki Gündüzbey Bölgesi ve Akpınar Mahallesi ile Kütahya Kavşağı arasında kalan ve hemen doğuda ana yola yakın yerde bulunan Hüsmenler (Hüsüm diye de geçer) Ovası olabileceği akla en yatkın seçenek olarak gözüküyor.Zira yaşam burada ise mezarlıklarını da hemen karşı tarafa kurmuş olabilirler.
Burada ilginç olan nokta ise 1500 yıl önce inşa edilen Kilise. Bu yapının her ne kadar temelleri olsa da yapısal formuna ait bir bilgi bulunmuyor.Ancak rivayetlerde ve çok yaşlılardan yıllar önce duyduğumuz söylentilere göre Türklerin bu bölgeye 1071 yılından sonraki ilk yerleşimlerinde bu kilise var ve adına “Karapınar Manastırı”denmiş. Tabi bu Türklerin koyduğu Türkçe bir terim.Zira Akpınar isminin de hemen karşısındaki bölgeye o dönemde konduğunu tahmin ediyoruz.Günümüzdeki Akpınar Mahallesi’nin ismi Karapınar’a karşılık olarak iki farklı su kaynağından birinin simge ismi olma ihtimali yüksek.
Belli ki Türkler şimdiki Hüsmenler Ovası’nın olduğu yere bin yıl önce Karapınar demişler.Belki de buraya geldiklerinde ilk Tunç Çağındaki yaşam izlerini de gördüler.Bunu tam olarak bilmiyoruz ancak Karapınar Manastırını gördüklerini eski anlatımlardan bilebiliyoruz.
Peki bu sözünü ettiğimiz Manastır kalıntıları bulunan Toprak Fabrikaları yerindeki eski kilisemiydi? İşte burada bir çelişki var. Çünkü eskilerin anlatımlarında Karapınar Manastırı’nın şimdiki Kütahya-Eskişehir-Bozüyük yol kavşağında olduğundan söz ediliyor.Tabi günümüzde bununla ilgili bir kalıntı da yok.Karapınar denilen bölge Poya tarafından gelen ve Kocadere’ye birleşen Çaysuyu Deresi kenarında bir yer olsa gerek.
Toparlayacak olursak geçmişin binlerce yıllık ilk izleri Bozüyük’ün doğusunda karşımıza çıkıyor.Gerçi tam olarak adlandıramadığımız ve bilgi sahibi olmadığımız Üyük Tepesi’ndeki insan izleri de var. Ondan sonra gelen insan medeniyeti izlerine ise İçköy Bölgesinde (Minea) rastlıyoruz.Geçmişin izlerini zaman zaman haberlerimizde sürmeye devam edeceğiz.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
