Bozüyük genelinde bazı tarihi eserler var.Bunların en belirginleri ve bakımlıları elbette ki camiler.500 yıllık Kasımpaşa Camii günümüzde oldukça bakımlı ve göz dolduruyor.Bunun yanında geçtiğimiz yıllarda restore edilen Soğukpınar Camii (1914) ve Tekke Mahalle Camii (1903) Osmanlı’dan kalan tarihi ederler.
Bunların yanında Osmanlı’nın erken döneminden günümüze ulaşan kümbet ve Kasımpaşa Camii ile aynı dönemde yapılan aşevi bilinen en önemli tarihi eserlerimiz.
Bir de Osmanlı döneminden kalma tarihi eser statüsünde bulunan Kovalıca Köyü Camisi var.1889 yılında inşa edildiği kayda geçen bu cami 137 yaşında. Cami ile ilgili çok fazla bilgi olmasa da eşraf tarafından yaptırıldığı not düşülmüş.Ancak burada dikkat çeken başka bir husus daha var.İnşası Hilafet Makamından izin alınarak ve Halifenin emriyle gerçekleşmiş.
Bunu neden yazdık?
Şu bakımdan önemli. Kovalıca Köyü çok eski bir yerleşim yeri ve Osmangazi tarafından Kumral Abdal’a vakfedilmiş bir alan olarak tarihi kaynaklarda belgeli.Kovalıca ve Karaağaç Osmanlı’nın yüzyıllarca bir karyesi olarak kalmış.Günümüzde küçük yerleşimli birer çiftlik diyebileceğimiz bu alanlar diğer güney köylerimizden çok eski yerleşim yerleri. Kovalıca’ya 1876 yılında gelen Bulgaristan Göçmenleri ilk olarak köy statüsüne kavuşturmuşlar.Hemen akabinde göçle 1880 yılları başında Kafkas Göçmenleri gelmiş ve köy Muhacır Çerkez karışımından oluşmuş.1970’li yılların başlarında veya biraz öncesinde Doğu Anadolu’nun bazı illerinden göç eden Dadaş kardeşlerimiz köyü büyüttüler ve günümüzde nüfus bakımından Bozüyük’ün en büyük köylerinden bir tanesi.
Camiye tekrar dönecek olursak; burada yapılan tarihi eser statüsündeki bu cami diğer köy camilerine göre oldukça planlı ve Osmanlı Mimarisine uygun olarak yapılmış.Bu da alelade ustaların yapmadığı,bir plan ve proje dahilinde yapıldığının bir işareti.Caminin en dikkat çeken özelliği ise diğer camilerde olmayan tavanındaki büyük Türk Bayrağı motifi.Bu bayrak yapımında mı çizildi yoksa sonradan mı işlendi bunu tam olarak bilmesek de ay yıldızın çizim şeklinden oluşumunun çok eskiye dayandığını anlayabiliyoruz.
Osmanlıca olan şu ifadeler ise çok dikkat çekici. “Bozöyük dahilinde Kavalıca Köyünde mesaraf-i taraf-ı Eşfar-ı Cenab-ı Hilafetpenahinden tesviye buyrularak inşa olunan cami-i şerif 1898”
Bunun anlamı günümüz Türkçesi ile şöyle; “Bozüyük’e bağlı Kavalıca Köyü’nde masrafları ileri gelenler (eşraf) tarafından karşılanan ve halifelik makamının buyruğu ile yaptırılan cami 1898”
Günümüzde cami orijinal yapımından biraz değişikliğe uğrasa da tarihi özelliğini kaybetmedi. Yapım yıllarlında diğer köylere de ahali tarafından camiler yapıldı. Özellikle Balkan ve Kafkas Göçleri ile gelen insanlar diğer köylerde de camiler inşa ettiler.Ancak bunlar bu köydeki gibi mimari özellikler gösteren camiler değillerdi.Hatta birçoğunun o dönemlerde minaresi dahi yoktu ve yanı başında bulunan bir yüksek ağaca çıkılıp ezan okunuyordu,ya da tahtadan seyyar minareler inşa edilmişti.137 yıl önce Kovalıca’ya böyle güzel ve mimari özellikleri olan bir mabedin inşa edilmesi çok takdire şayan bir davranış olarak karşımıza çıkıyor.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
