Son günlerde Boztram ile ilgili siyasi söylemler fazlalaşınca Belediyeye ait tramvayı yakından inceleme kararı verdik ve Bakım Hangarına gittik.
Bilindiği gibi iki yıldan fazla bir zaman diliminde Bozüyük’te faaliyet gösteren Boztram birkaç kez arıza yaşadı ve bu arızalar muhalefet tarafından eleştiri konusu oldu. Geçtiğimiz günlerde MHP İl Başkanı İbrahim Bağ bu konuda bir basın açıklaması yaptı ve Başkan Bakkalcıoğlu’da gerek Gündem11’e yaptığı özel açıklama ile gerekse kendi hesabından paylaştığı video ile cevap verdi.
Boztram ilçemizin toplu ulaşım araçlarından birisi.Artısı vardır,eksisi vardır.Buna siyasiler çeşitli açıklamalarla değiniyorlar.Biz (birkaç kez) niçin arıza yaptığı,neden yolda kaldığı konularına açıklık getirmek,bakımlarının nasıl yapıldığına ışık tutmak ve işleyişini öğrenmek adına Bozüyük Belediyesi Fen İşleri Müdürü Mühendis Ali Cibir ile birlikte ABS Alçı Blok Fabrikası yanında bulunan Bakım Hangarını ziyaret ederek yetkililerden bilgi aldık.Burada bulunan “Çankaya” adlı aracın(Burada her zaman bir vagon çalışır durumda ve tam bakımlı bir vagon yedekte bekletiliyor) altına kanala girdik,altını inceledik ve teknisyenlerden bilgi aldık.Bakımlarının nasıl yapıldığı,nerelerde arıza oluştuğu,nasıl giderildiği konularını sorduk.Daha sonrasında vagonun içine girerek ısıtma sistemini ve vatman bölümünde tramvayın kumanda sistemini ve nasıl çalıştırıldığını,nasıl ilerlediğini,kumanda sistemini teknisyen arkadaşımıza anlattırdık.Sonrasında bakım merkezi odalarını ve depoları inceledik.Gördüklerimizi şöyle özetlersek; tramvay ile ilgili depolarda çok miktarda yeni yedek parça mevcut.Bunların en göze çarpanı vagonun altında kılavuz raydan çıkmasını engelleyen düzeneğin yeni halinin birçok yedeğinin olması,rayda tutan silindirik rulmanların çok miktarda olması ve bunların sık sık değiştirilmesi,yedek sıfır tekerleklerin çok miktarda olması,herhangi bir şanzıman arıza oluşması durumunda bu önemli parçanın tamiri ile zaman kaybedilip seferlerin aksamaması için yedek yeni birkaç adet şanzımanın bulunması,çok miktarda elektronik ve elektrikli yedek parçanın bulunması dikkatimizi çeken ayrıntılar oldu.
Gerek Fen İşleri Müdürü Ali Cibir gerekse bakım teknisyenleri sorduğumuz her şeye detaylı anlatımlarla cevap verdi. Bunları altta paylaştığımız videoda izleyebilirsiniz.
Bunları anlattıktan sonra şimdi Boztram ile ilgili kendi yorumlarımızı,objektif değerlendirmelerimizi anlatalım.Bozüyük Belediyesi’nin iki yılı aşkın bir süre önce hizmete aldığı bu taşıt aslında bir tramvay değil.Dört tekerlekli,kendinden tahrikli,lityum bataryaların doldurulması ve elektrik enerjisi ile hareket eden bir toplu taşıma aracı.Tramvay denilen alet Eskişehir’de de gördüğümüz,iki ray üzerinde tıpkı bir tren gibi hareket eden ve direk elektrik enerjisini yukarıdaki bulunan yüksek gerilim tellerinden alan dünyanın ve Türkiye’nin gelişmiş büyük kentlerinde bulunan ve görmeye aşina olduğumuz taşıtlar.
Boztram’ın üretimini Denizli’de bulunan bir şirket yapıyor ve bazı ülkeler dahil birçok yere satıyor. Burada üretilen bu taşıtın dış kasası nostaljik görünüm verilmiş,tıpkı İstanbul Beyoğlu İstiklal Caddesi’nde işleyen nostaljik Tramvaya benzetilmiş ve ismine “Garatren” adı verilmiş,geçmiş görünümle günümüz teknolojisinin birleşiminde üretilmiş bir alet.Halk arasında Tramvay olarak adlandırılan bu taşıt Türkiye’nin bazı yerlerinde kullanılıyor.Bozüyük’te bunlardan bir tanesi.Fakat şunu da belirtelim en uzun rota hattı olarak Bozüyük’te çalışıyor.Diğer yerlerde daha kısa mesafelerde çalıştığını öğrendik.Garatren Markasıyla Denizli’de üretilen bu araçlar Türkiye’nin birçok yerine satıldığı gibi 22 ayrı ülkeye de ihraç ediliyor.Bu ülkeler içinde Amerika,Rusya,İngiltere ve İspanya gibi ülkeler de var.
Bu bilgileri de verdikten sonra ilçemizdeki sosyolojik yansımalarına da bir göz atalım.
Bozüyük Belediye Başkanı Mehmet Talat Bakkalcıoğlu geçtiğimiz döneminde seçim vaatleri arasına Bozüyük Merkezinde ana cadde üzerinde işleyecek bir Tramvayı da eklemişti. Tabi Tramvay sözü duyulunca beklenti de yüksek oldu.Ve şöyle algılandı; ana cadde üzerinde orta refüjün olduğu alan kaldırılacak ve buraya tıpkı Eskişehir’deki gibi çift hat olarak ikili tren yolu hattı inşa edilecek ve Eskişehir’deki gibi körükle birbirine bağlı birkaç vagondan oluşan hızlı bir tramvay sistemi kurulacak.
Tabi böyle olmadı.Neden olmadı onu da anlatmaya çalışalım biraz; zira bu konuda çok kafa karışıklığı oldu.Bir kere böyle büyük bir yatırımı devasa bütçesi olan Eskişehir bile Avrupa Birliği fonları ve kredileri ile Euro bazında çok yüksek miktarda meblağlara kurabildi.Kaldı ki şu anda ilçelerde bir tramvay yok.Yani Eskişehir’de bulunan gelişmiş tramvay, Bozüyük’ten çok büyük gelişmiş ve ekonomik yönden ve nüfus yönünden çok büyük olan komşumuz İnegöl’de bile yok.Çok büyük şehirler,Metropoller dışında ülkemizin diğer şehirlerinin birçoğunda da Tramvay yok.
Bunu bir kere söyleyelim. Ve sonrasında şunu da söyleyelim.Eğer Bozüyük’e bir Tramvay yapılacaksa bu bütçe ile ve bu imkanlarla yapılması en muhtemel sistem bu kurulan sistemdi.Gerek maliyet bakımından gerekse işletim giderleri bakımından Bozüyük Belediyesi’nin Eskişehir’deki gibi bir tramvay sistemi kurma şansı yok ve bundan sonra da pek olmayacak.
Peki bu taşıtlar yerine elektrikli otobüsler alınıp bunlar her mahalleye giderek daha fazla kişiye ulaşılamaz mıydı?
Bu soruyu tabi muhalefet partilileri soruyor.Ve bu gerçekleştirilebilecek bir proje olarak karşımıza çıkıyor.Ancak iktidar kanadı bunun dolmuşçu ve taksici esnafına zarar verebileceğini belirtiyor.
Tabi zamanla şartlar geliştikçe ve imkanlar arttıkça belki Boztram’da geliştirilecek,daha iyi hizmet verebilecek,belki de yanına hizmet babında elektrikli otobüsler de eklenecektir.Burada şunu vurgulamamız lazım; Boztram artık Bozüyük’ün bir gerçeğidir ve vatandaşın vergileri ile yapılan bu yatırım iktidar değişse bile bir şekilde işletilecektir.”Bu buradan kaldırılsın” deme lüksümüz yakın bir zamanda yok.Dediğimiz gibi çok uzun yıllar sonra imkanlar gelişir,yerine yeni bir sitem kurulabilir.
Son olarak şu arıza ve yolda kalma meselesine de değinip haberimizi kapatalım.27 aydır Bozüyük ana cadde üzerinde 30 binin üzerinde sefer yapan Boztram’ın kat ettiği 70 bin kilometrelik mesafede birkaç kez arıza yapması normal karşılanıyor. İlk alındığında garantide batarya arızası nedeniyle yolda kalmıştı.Ancak en çok eleştirilen ise dingil aksının kopması olmuştu.Yetkililer bunun sebebinin 34 kişinin üzerinde insan alınması ve aşırı yükten parçanın dayanımının yok olarak çatlaması olarak ifade ediyor.Bunu zaten videoda detaylı bir şekilde teknisyenler anlattılar.34 kişi yerine örneğin 70 kişinin binmesi bu aleti zorluyor ve yolda özellikle yürüyen aksamının kırılmasına,çatlamasına sebep olabiliyor.Bununla ilgili aks,dingil ve diğer bağlantı parçalarını hangarda çok miktarda yedek olarak bulundurulduğunu gördük.Yetkililer bu parçanın çatlamaması için ilk üretimde vagona takılan parçadan daha iyi ve daha mukavemetli parçaların çok miktarda temin edildiğini ve yedekte bekletildiğini,bir kısmının ise taşıtlara monte edildiğini ifade ettiler.5 bakımcı teknisyen personel vardiyalı şekilde bu bakım hangarında çalışırken 8 vatman da Tramvayı kullanıyor. Boztram’ın personel sayısının 13 olduğu ifade edildi.
Şimdi bu kadar uzun haberi neden yazdık?
Gündem11 objektif haberleri ile halkımızı her yönden bilgilendirmeyi,aydınlatmayı,her türlü görüşü ve eleştiriyi de kendisine en önemli misyon edinmiş bir haber sitesi.Haberimizi yazdık.Bizi de eleştirenler olabilir.Buna da saygımız var.Ancak Boztram ile ilgili teknik bilgilendirmeyi de halkımıza aktarmış olduk.Takdir siz değerli halkımızın ve okuyucularımızın.Son olarak şunu belirtelim.Teknisyenler yolu her sabah kontrol ettiklerini ve zaman zaman Tramvay işlemesin diye sabotaj niteliğinde kılavuz raya poşet içinde ve dışında taşlar bırakıldığını,çeşitli demir parçaları ve vidaların konulduğunu bunun tramvayın ilerlemesini engellemek adına yapıldığını belirttiler.Eğer böyle bir engellemeye kalkışanlar varsa bunlar da hoş şeyler değil.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
Kılavuz ray üzerine tramvayın ilerlemesi engellemek üzere atılan taşlar ve demirler
