Zaman zaman sayfalarımızda Bozüyük’ün köylerini tanıtıyoruz.Bu yazımızda da ilçemizin en güzel köylerinden biri olan Muratdere Köyü’nü ele alacağız.
“Üretkenliği ile ünlü köyümüz” dedik çünkü bu köyümüzde bulunan kadın kooperatifi çok çalışkan ve üretken bir kuruluş.Tam adı “Kadın Girişimi Üretimi ve İşletme Kooperatifi” olan girişimci oluşumun başkanlığını Zeynep Bostan hanımefendi yürütüyor.Kooperatif yöresel ürünlerden elde ettiği Tarhana,Bal,Pekmez gibi gıdaları üreterek kavanozlar içinde Kooperatif Binasında vatandaşlara satışını yapıyor.Diğer köylerimizde pek görülmeyen bu üretkenlik köyün hanımları için bir gelir kaynağı olmuş durumda.
Bu köy ile ilgili önemli olan bu konuya ilk başta vurgu yaptıktan sonra köyün tarihçesi ile ilgili biraz bilgiler verelim. Bursa Bozüyük yolunun böldüğü köy iki kısımdan oluşuyor. Kuzeyde bulunan kısım en eski yerleşim yeri olan Karakeçili Aşiretinden bir Yörük Obasının konar göçer sistemden yerleşik düzene geçişinde oluşturduğu en eski köy yerleşimi. Burada köylüler her yıl Yörük geleneklerini yaşatan törenler düzenliyor.Bu törenlerde yöresel kıyafetlerle halk oyunları oynanıyor.
Güney kısımda kalan köyün diğer parçasında ise Muhacırlar oturuyor.1876 Balkan Göçü sırasında Bularistan’ın Deliorman Bölgesi’nde bulunan Tırnova Şehri köylerinden göç eden 142 hane (yaklaşık 200 kişi) Osmanlı Devleti tarafından bu köyde iskan edilmiş. Ancak muhacırlar Yörüklerle iç içe yerleşmek yerine köyün ormanlık olan karşı kısmındaki eğimli araziye evlerini kurmuşlar.Bu konuda Osmanlı Arşivinde de bir bilgi mevcut.Tarihçi Hüseyin Delil Bozüyük Tarihi Kitabında Osmanlı Arşivlerindeki kaynaklardan bu muhacırlarla ilgili şu bilgiyi işlemiş;
“ Muhacir-i İslamiyye
Komisyonu Âlisi
Adet
76
Zıllı Zahil-i Merahim-i Delil Hazret-i Hilafet Pehahilerine;
İltica ve duhlet idüb Hüdavendigar vilayetinin Bozüyük nahiyesine muzaf Yukarıarmutlu karyesinde (1)316 senesinde iskan olunan 42 hane Tırnova muhacirleri içün 200 kişiye istiaba kafi bir cami şerif ile ittisalinde muallim odasını şamil bir bab sıbyan mektebinin ediyyer-i mefruze-i cenab-ı tacidarı a’zamilerinin tezkir ve tekrarıyla vazil esas resimleri icra kılındığı vilayet-i müşarun ileyhadan işar kılınmasıyla Zebur-u zeban müsadefet beyan-ı ağabeydanemiz olan izdiyad-ı ömrü afiyet ve tevafüran iclal-ü şevket hazret-i velinimeti bimennet-i a’azamileri bu vesile ilede refi’ bargah ehadiyyet kılınmış olmağla ol babda vukuatıyla ahvalde emr-u ferman hazret-i veliyyül emr efendimizindir.
Alisi Şehriyarileri
Muhacirin Komisyonu Birinci fi 23 şevval Sene (1) 324
Azası Katibi Sani-i Hazreti fi 27 teşrin-i sani (1) 322
Kulları Mühür
Günümüz Tükçesinde ise anlamı şöyle;
Muhacirin-i İslamiyye Komisyonu Yüksek Makamına
Hilafet makamının yüce katına;
Sığınarak, Hüdavendigar Vilayeti’nin Bozüyük nahiyesine bağlı Yukarıarmutlu köyünde, 1316 yılında yerleştirilen 42 hanelik Tırnova muhacirleri için;
200 kişiyi alabilecek bir cami ile bitişiğinde öğretmen odasını da kapsayan bir sıbyan mektebinin yapılması, padişah hazretlerinin emir ve tekrarları doğrultusunda kararlaştırılmış ve gerekli planları hazırlanmıştır. Bu durum ilgili vilayet tarafından bildirilmiştir.
Bu vesileyle, devlet büyüğümüzün ömrünün uzunluğu, sağlığı ve yüceliğinin artması için dua edilmiştir.
Bu konudaki emir ve karar, yetkili makamındır.
Muhacirin Komisyonu Birinci Daire
İkinci Kâtip
23 Şevval 1324
27 Teşrinisani 1322
Buradan anlaşıldığı üzere aslında Muhacırların yerleştiği yere Yukarıarmutlu ismi verilmiş olabilir.Bilindiği gibi Aşağı armutlu isminde Bursa Yolu üzerinde yakın bir Yörük köyümüz daha var.Belki de Muratdere isminden önce Osmanlılarda köyün ismi Yukarıarmutlu idi.
Peki neden Muratdere ismi verildi?
Bunu tam olarak bilemesek de Aşağıarmutlu ismiyle karıştırılmasın diye isim değişikliğine gidilmiş olabilir diye düşünüyoruz.Bir dere zikredilmiş.Bu dere var elbette.Yirce Dağı’nda gelen halk arasında Domuzdere olarak bilinen geniş yardan akan,kar ve yağmur sularının beslediği dere kod farkından dolayı batı yönüne köy yakınlarında kıvrılıyor ve Mezit Deresi’ne doğru akıyor.Sonrasında da Mezit ile birleşiyor.
Bu bilgileri verdikten sonra köyün özelliklerine de biraz değinelim.Muratdere Bozüyük Bursa Yolunun rakımı en yüksek noktasının hemen yanında bulunuyor.Halk arasında bu yol üzerindeki rampaya da Muratdere Rampası deniliyor.Bu rampa çıkıldıktan sonra İnegöl yönüne doğru Mezit Boğazı başlıyor ve sürekli iniş var.Harika çam ve köknar manzaralarıyla dolu bu yolu hepimiz biliyoruz.
Köyün doğası oldukça güzel.İki yanında çam ormanları bulunan köyün tarım arazileri az.Genel olarak Buğday,Arpa,Mısır ve Ayçiçeği ekimi yapılmakta.Hayvancılık ise az miktarda köylülerin geçim kaynağı.
Muratdere deyince aklımıza Atatürk Orman Köşkü’de geliyor.Köy sınırları içinde kalan Muratdere Ormanları Gülalan Mevkii’de bulunan Köşk yaz aylarında ziyaret edildiği gibi kış manzaraları için de revaçta yerlerden biri.Köşkün yolu Muratdere Köyü’nün çok yakınında rampa inişinde Orman İşletne Deposu yanından sola ayrılarak başlıyor.
Muratdere genel olarak bakıldığında bir orman köyü özelliğini taşıyor.Kamp yapmak istenler bu köyün ormanlık alanlarını tercih edebilirler.Bahar aylarında yapılan Hıdrellez Şenlikleri ile de ünlü olan köyümüz Bozüyük merkeze 16 kilometre uzaklıkta bulunuyor.Köye ulaşım çok kolay zira Bozüyük Bursa yolunun üzerinde bulunuyor.Muratdere 1970’li yıllardan 2000’li yıllara kadar Bozüyük’e göç veren köylerimizden bir tanesi olsa da günümüzde yerleşik olarak 174 kişi yaşıyor.Bozüyük’te ikamet eden Muratdereliler hafta sonlarını genel olarak köylerinde değerlendiriyor.Bu amaçla yeni yeni evler yapılmaya başlandı.
Muratdere Köyümüz ile gurur duyuyoruz.Köyün üretken,çalışkan hanımefendilerini yürekten kutluyoruz.Son olarak şunu belirterek haberimizi kapatalım; kooperatifin bir de yiyecek içecek yeri var.Bursa yönünden Bozüyük’e gelirken köyün sağ tarafında bulunan güzel mekanda harika gözlemeler yiyip nefis ayran içebilirsiniz.Tabii ki çayda var.Burada yapacağınız harcama ise Kooperatife ve hanımefendilere bir katkı olacaktır.Tüm Muratderelilere kucak dolusu sevgilerimizle..
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
