Güzel Türçemizin litaratörüne birçok deyim ve atasözü girmiştir.Eskilerin deyimiyle diye başlayan sözler hem düşündürücü hem de ders verici niteliktedir.
“Eski çamlar bardak oldu” sözü de bunlardan biri elbette.Bu deyim geçmişte olan olguların zamanla değişime uğraması ve yerlerinde başka şeylerin konduğu anlamına geliyor.
Geçen zaman birçok şeyi değiştirdiği gibi mazinin izlerini de siliyor.Bu silinen izlerden biri de Bozüyük’teki eski muhit isimleri.Bilebildiğimiz 1800’lü yıllarda kasaba merkezi Merkez Kasımpaşa Camii,kuzeyde Orta Kasımpaşa Camii’nin biraz üstü,doğuda şimdiki Tekeli Market’in olduğu Hacı Ali Ağa Sokak ve batıda ise şimdiki Cumhurtiyet İlkokulu’nun olduğu kare alandan ibaret.Tabi 1893’te göçmenlerin gelmesi ile bu alanlar büyüdü.Ancak kırsal kesimde yerleşim alanlarının büyümesi ancak 1970’li yılların başında oldu.
Şimdi kırsal kesim isimleri ile günümüzde buralarda neler olduğunu anlatalım.Önce en doğudan Fabrikalar bölgesinden başlayacak olursak ; eskilerin Deveci Mezarı dedikleri yerde eski Armasan Fabrikası var.Onun yanında Karaburun ve Yaftı isimleri ile anılan yerde eski Toprak Fabrikaları var.Daha beriye gelecek olursak Asartepe’nin altı kısmında Çaysuyu denen muhitte Eczacıbaşı’nın fabrikaları bulunuyor.Onun karşısındaki Gerençayırı Bölgesinde Eti Fabrikası ve yanındaki işletmeler var.Avaredere’de Demirdöküm Fabrikası kurulu halde bulunurken,Boğasıbaşı ismiyle adlandırılan yerde Yeni Sanayi Sitesi mevcut.
Yeşilkent Mahallesi’ne geçecek olursak buradaki konutların Kocaçam,Adacaaltı,Sarıkaya ve Katranlıçeşme dörtgeninde yer aldığını söyleyebiliriz.Bu arada ESKİ Halser Fabrikası’nın Kıztaşı’nda kurulu olduğunu belirtelim.Tekkesırtı,Ahmetlerdüzü diye adlandırılan muhitlerde ise her ne kadar şu an yerleşim olmasa da TOKİ arsaları satışa sunuldu.
4 Eyül Mahallesi’nde neler var;hemen bakalım.Fabrikalar Bölgesinin sınırı Avadere’den kuzeyde Sarıbayır’a,Kuyuderesi’ni de içine alan geniş bir alan Arıklar diye adlandırılıyor.Günümüzde bu isim hala kullanılıyor.Hatta Arıklar isminde Boztram durağı bile var.
Tekrar karşıya geçecek olursak; Bozyeri ve Cingiller muhitinde şimdiki Devlet Hastanesi kurulu.Onun üzerindeki Tangırbayırı ve Sarıkaya’da günümüzde villalar yapılmaya başlandı.Yine günümüzde yeni inşa edilen Anıevi ve Kurtuluş Savaşları Müzesi ve onun altı kısımları eski ismiyle Musapınarı Bölgesi.Yediler Mahallesi’nin doğu kısmı Çamaltı ve Gavur Mezarı.Şimdiki Otogarın olduğu ve Bien Seramik Fabrikasının olduğu alan ise Manda Çayırı ve Çurçur Çeşme.Bien Fabrikası ile Yeşilkent yolu arasında kalan tarım alanları Ortaçayır ve Kocaorman Bölgeleri.
Kovalıca Bayırlarının hemen altında kalan Kocatepe,Kırgızlarderesi ve Pilavtepe ile Sazlıtepe dörtgeni içinde kalan alan İçköy Mahallesi.Tekrar karşıya geçecek olursak bu sefer Yeni Mahlle’ye bir göz atmamız gerekir.Çınar Kavşağı’ndan PTT’ye kadar olan cadde boyu ve onun Kızıltepe eteklerine kadar olan kısmı Yasaklık.Peki buraya neden Yasaklık denmiş? Onu da hemen belirtelim; 1900’lü yılların başından önceleri buraları Manavların arpa ve buğday tarlaları olduğundan ve hayvan sokulması yasak olarak algılandığından Yasaklık denmiş.
Yeni Mahalle’de şimdiki Saffet Şeker İlkokulu ve Yeşilcamii’nin olduğu alan Şehitler Mezarlığı,yan tarafı bilidiği gibi Kabakdere mevkii.Otogarın olduğu alan Harmanyeri ve Çurçurçeşme olarak biliniyor.Eski futbol sahası olarak bildiğimiz alan Zıngıldakçayırı ve Stadın olduğu alan Küçükçayır olarak adlandırılmış.
Yine karşı kısma geçecek olursak Kasımpaşa Mahallesi’nin olduğu merkez alan Manavlık ve Yoğurt Pazarı,Tekke Mahalle’ye doğru çıkıldığında en üst koddaki yerleşimler Kumluk ve Bağlık olarak biliniyor.Köşk tarafına atladığımızda günümüzde de kullanılan Saksağandere ve Sarıtoprak isimleri ile karşılaşıyoruz.
Toki Konutları bölgesine gelince Çanaktepe,Poyraözü,Kırandüzü ve çakmaklı arasında kalan Sümbüldede mevkii’nde şimdiki konutlar ve potansiyel Toki Arazileri bulunuyor.Buradan biraz merkeze doğru gelindiğinde Gazhane,Arap Mezarlığı ve Manişar Bölgeleri var günümüzde Yenidoğan Mahallesi’nin merkez ve doğu kesimlerini oluşturuyor.Doğuya doğru mezarlık arkası ve daha doğusu her ne kadar Yediler Mahallesi’ne dahil olsa da halk arasında hala eski ismiyle Çortuk olarak hafızalara kazınmış vaziyette.Yaylacık denen muhitte ise şimdiki Hızlı Tren İstasyonu bulunuyor.Çarşı Mahalle’nin güney kısmının Hayvan Pazarı,orta ve kuzeye doğru olan kısmının Soğukpınar olarak adlandırıldığını belirterek yazımızı sonlandıralım.
Bunları neden uzun uzun yazdık? Bu isimleri bilenlerin hayatta olanları şu an 90’lı yaşlarda.Bundan 20 yıl öncesinde hayatta olan bazı yaşlılardan öğrendiklerimiz,araştırmalarımız bu eski muhit isimlerini bizlere miras bıraktı.Bizler de gelecek nesillere bir bilgi olsun diye haberlerimizde aktaralım istedik.Geçmişle geleceği buluşturmak Gündem11’in misyonlarından biri.Haber Fotoğrafları için Sevgili Hakan Alkan’a teşekkür ederiz.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
