Yurdumuzun birçok alanı dağlık bölgelerle dolu.Marmara Bölgesi’ne baktığımızda Uludağ ön plana çıkıyor.2543 metrelik zirvesi ile Türkiye’de herkesin bildiği ilk akla gelen Kış Sporları ve Kayak Merkezi ünlü dağ.Uludağ’ın adı Osmanlı döneminde Keşiş Dağı olarak bilinirmiş.
Uludağ’ın doğusunda ise yüksek zirveleri ile İnegöl Dağları var.Uludağ her ne kadar tek dağ olarak bilinse de coğrafi yer yüzü şekillerinde İnegöl Dağları onun silsilesi gibi gözüküyor.Biraz daha doğuya gelindiğinde ise Domaniç Dodurga arasında kalan Yirce Dağı var.
Resmi coğrafi konumlamada Yirce Dağı olarak geçen bu devasa yeryüzü kütlesinin bir adı da “Kaladağ”
Ancak Bozüyüklüler arasında özellikle kırsal kesimde her zaman Kocadağ olarak bilinir ve adlandırılır.O bizim Kocadağ’ımız.Muhteşem ormanları,eşsiz yaylaları ile tam bir doğa harikası olan Kocadağ Bozüyük’ün güneybatısında bulunan,sınırlarının dörtte üçü Bozüyük topraklarında bulunan bizim uludağımız.
Dağ denince akla ilk gelen tabi ki zirvesi.Kaladağ’ın zirvesi Üçtepeler ve yüksekliği deniz seviyesinden (Rakım) 1906 metre.Buda Bozüyük’ün hatta tüm Bilecik İlinin en yüksek noktası anlamına geliyor.Bozüyük’ün çatısı konumundaki zirve Çiçekalan Yaylası’nın güney doğu kesiminde kalıyor ve tam olarak Domaniç’e sınır bir noktada.Karşısında kalan diğer bir zirve nokta olan Acısu Zirvesi Bozüyük topraklarının içinde ve rakımı 1904 metre.
Rakımlar bu şekilde.Erikli Köyü’nden başlayarak Kozpınar Köyüne,Yeşilçukurca Köyün’den başlayarak Camiliyayla Köyüne kadar devasa bir alana yayılan Kocadağ’ın kuzeybatı ucu İnegöl sınırları içindeki Mezit Boğazının sonunda noktalanıyor.Yaklaşık 170 kilometre kare alana yayılan bu coğrafi yükseltide çok çeşitlilik arz eden sık ormanlar bulunuyor.Osmanlı döneminde padişahların bu ormanları avlak olarak kullandığı biliniyor.Bir diğer bilinen geçmiş ise Osmanlı Donanmasının kerestelerinin bu ormanlardan sağlanması.
Kızılçam,Köknar,Kayın ağaçlarının çoğunlukta olduğu ormanlarda çeşitli yabani meyve ağaçları ve meşeler de bulunmakta.Ayı,Geyik,Ceylan,Kurt,Çakal gibi yabani hayvan çeşitliliğine rastlanan ormanlarda engerek türü zehirli yılanlar da görülebiliyor.Ormanların üst kodlarındaki yaylalarda ise Türkiye’de bazı bölgelerde nadir görülen Centiyen Otu’na rastlamak mümkün.Bu bitki koruma altında olan endemik bitkilerden biri.
2017 yılında Domaniç Bölgesi’nden başlayan yangın ne yazık ki Yirce Dağlarındaki ormanların güneyde kalan bir kısmını yok etti.Yerine ağaçlandırma çalışmaları yapıldı ve bu fidanlar günümüzde büyüyor.Geçtiğimiz yıllarda başlayan yangınlara önlem amacıyla ormanlara giriş yasakları Haziran ayının ilk haftası ve Ekim ayının ikinci haftası arasında sürüyor.Bu da ormanlarımızın korunması amacıyla alınmış en önemli etken olarak karşımıza çıkıyor.
Kocadağ’a Camiliyayla Köyü yakınından,Kozpınar Köyü’nden ve Atatürk Orman Köşkü’nün bulunduğu Gülalan mevkiinden çıkmak mümkün.Ayrıca Domaniç tarafından Çukurca Köyünden de dağa tırmanılabiliyor.Dört alternatif ulaşım rotasının olduğu Kaladağ 1990’larda kış turizmine kazandırma fizibilite çalışmalarına sahne olsa da bu konuda somut adımlar atılmadı.
Kocadağ kışın tabi ayrı bir güzel.Arazi araçları olan Bozüyüklüler yoğu karda bile Çiçekalan Yaylası zirve yakınlarına kadar tırmanabiliyor.Su bakımından çok zengin olan Kaocadağ’da Kömürsu Çeşmesi,Acısu Çeşmesi,Dalakkaydıran Çeşmesi,Batan Çeşmesi,Kızılsaray Çeşmesi,Ağaç Oluklu Çeşme gibi çok bilinen çeşmelerin yanında birçok pınar ve su kaynağı bulunuyor.Cehennemdere,Domuzdere gibi bilinen derin uçurumlu yarların yanı sıra ormanların içinde birçok dere yatakları bulunuyor.Şifalı Su diye bilinen 1480 metre koddaki Böbrek Suyu Çeşmesi Camiliyayla Köyü yakınında yol kenarında bulunuyor.Bozüyüklüler her mevsim bu çeşmeden su almaya gidiyor.Geçtiğimiz yıllarda Tabiat Parkı ilan edilen içinde Atatürk Orman Köşkü’nün de bulunduğu Gülalan Mevkii’nde piknik alanları mevcut.Bunun yanında geçtiğimiz yıllarda Yirce Dağları içindeki orman yollarının kenarlarına işletme müdürlüğü tarafından ahşap çardaklar kondu.
Kocadağ’ın zirvelerine doğru olan kısımda geçtiğimiz yıllarda RES denilen,halk arasında rüzgar gülü diye de adlandırılan Rüzgar Enerji Santrallari kuruldu.Tabi bunların inşası sırasında tabiatın doğal yapısı biraz bozuldu,bazı bölgeler çoraklaştı.Ancak zamanla tabiatın bu kısımlarda kendini yenileyeceğini ve tamamlayacağını düşünüyoruz.
Yirce Dağı özellikle Eskişehir ve Bursa’dan gelen doğa yürüyüş gruplarının en gözde rotalarını sunuyor.Yükselen rakımla birlikte gelen bol oksijen ve temiz orman havası doğa yürüyüşü gruplarını cezbediyor.
Çok bilinen muhteşem güzellikteki Sofular Yaylası,Kömürsu Yaylası,Batan Yaylası,Erecek Yaylası,Kızılsaray Yaylası gibi yaylaların yanı sıra orman içlerinde bakir yaylalarda bulunuyor.
Kocadağ Türkiye’nin ilk orman içi işletmelerine de Cumhuriyetin ilk yıllarında ev sahipliği yapmış durumda.1920’lerin başında Harlayik Deresi yakınındaki alanda Köprülü Kardeşlerin kurduğu Kereste Fabrikası,Cumhuriyetin ilanından önce Debreli Mustafa’nın Fransızlarla kurduğu kereste fabrikası Kocadağ’da kurulan fabrikalar olarak karşımıza çıkıyor.Tabi bu işletmeler günümüzde yok.Sadece temel betonlarının bir kısmı görülebiliyor.
Yirce Dağı Ormanları Osmanlı Döneminde İstanbul’un ve donanmanın kereste ihtiyacını karşıladı dedik.Birde 1925 yılında kurulan Bozüyük Kereste Fabrikası’nın ihtiyacını da karşılayan bu ormanlardan elde edilen ağaçlarla Cumhuriyetin Başkenti Ankara’nın da inşasında kereste ihtiyacı karşılandı.
Kocadağ’ın bizim için en değerli özelliği ise kış aylarında mutlaka yoğun kar yağışı alması.Bildiğimiz gibi son yıllarda kuraklık söz konusu ve Bozüyük’e neredeyse hiç kar yağmıyor.Ancak Kocadağ’a her zaman bol kar yağışı oluyor.Bu da Bozüyük’ün en önemli su kaynağı olan Karasu’nun beslenmesi demek.
Son olarak toparlamak gerekirse önemli bir vurgu yapmak istiyorum.Kocadağ Ormanlarına Bozüyüklüler olarak gidelim.Oralar bizim ormanlarımız.Bizim değerimiz.Gidelim gezelim.Temiz hava alalım.Stresimiz doğada atalım.Ancak hiçbir şekilde ormanlarımıza ve yaylalarımıza zarar vermeyelim.Çöplerimizi ormanlarda bırakmayalım.Yanan sigara izmaritlerini kış ayları bile olsa doğaya atmayalım.Şişeleri ormanlarda kırsal alanlarda bırakmayalım.Ormanlarımızı ve Kocadağ’ımızı gözümüz gibi koruyalım ve gelecek kuşaklara güzel bir emanet teslim edelim.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
