Bozüyük’te bir muhit adıdır Çortuk.Tıpkı Musapınarı gibi;tıpkı Arıklar gibi.
Zaman zaman Bozüyük’ün mahallelerinin tarihçelerini ve özelliklerini anlatıyoruz haberlerimizde.Bu sayfanın konusu da Yediler Mahallesi olsun.
Resmi adı Yediler Mahallesi olan Bozüyük’ün en geniş alana yayılmış mahallesi aslında üç kısımdan oluşuyor.Mezarlık alanından Otogara kadar olan kısım yüzyıllardır “Çortuk” olarak biliniyor.Otogardan Kumral Abdal Türbesi’ne kadar olan bölüm Yediler,Otogar ile Devlet Hastanesi’ne kadar olan yer de Musapınarı diye anılıyor.Bu üç eski muhitin toplamını Yediler Mahallesi oluşturuyor.Şimdi kısaca bu üç kısımdan bahsedelim.
Önce Musapınarı’ndan başlayacak olursak geçen haftalarda da belirttiğimiz gibi ilçemiz merkezinde kalan ve en hızlı gelişen yarı boş alanlardan biri. Bozüyük Belediyesi ve İBB işbirliği ile yapılan Kurtuluş Savaşları Anı Evi ve Devlet Hastanesi bu kısımda.Çok eski Bozüyüklüler Devlet Hastanesi’nin olduğu muhite Cingiller ismini vermişler.Bu isimler eski tarla tapularında mevcut.Musa Pınarı ise Bien Seramik Fabrikası arkasında (Güneyinde) kalan,eskiden çobanların hayvanlarını suladıkları büyük oluklu bir çeşmeydi ve günümüzde mahalle içinde kalarak uzun yıllar önce yok oldu gitti.Otogarın olduğu yere ise çok eskilerde Çurçur Çeşme Bölgesi denirdi.
Yediler Bölgesine göz atacak olursak, Çortuk’tan sonra yerleşime açılan, Otogardan İçköy’e kadar olan kısım olarak karşımıza çıkar.Yediler ismi Kumral Abdal Türbesi’ndeki yedi mezardan geliyor.Türbenin tam karşısındaki tepeliğin adı ise Kirazlarbaşı. (Burada eskiden çok tatlı bir memba suyu vardı;ondan da bir haberimizde ayrıca bahsedeceğim)
Geçtiğimiz haftalarda İçköy’den bahsederken bu bölgede Minea isminde antik bir kentin olduğunu ve bazı kalıntılarının günümüze kadar yansıdığından söz etmiştik.Yediler Bölgesinin şöyle de bir önemi var.Yine geçtiğimiz aylarda haberleştirdiğimiz Osmangazi ve Kumral Abdal arasında geçen ve Aşıkpaşazade Tarihinde kayıt altına alınan konuşmada Osmangazi’nin rüyasını tabir eden Kumral Abdal’a dedesinden kalma bir kılıç,bir gümüş maşrapa ve şimdiki Otogardan Kandilli Köyü,Karaağaç Köyü de dahil geniş bir araziyi kendisine vererek vakfettiğini anlatmıştık.İşte bu vakıf Osmanlı’nın ilk vakfı olma özelliğini de taşıyor.Bu yüzden Yediler Bölgesi’nin bizim için tarihsel bir önemi var.Zira Kumral Abdal Osmanlılardan önce Selçuklu zamanında da Bozüyük’ün sözü dinlenir ulu ereni ve bir nevi sahibi konumunda.
Yediler Bölgesi günümüzde yerleşim olarak oldukça dolmuş durumda.Bu bölgde Yediler Camii,Fatih Camii ve Hz.Ali Camii mevcut.Birde Türbe yanında küçük bir mescit var.
Şimdi gelelim en bilinen ismi ile Çortuğa.Çortuk ismi yüzyıllardır Bozüyük’te en çok bilinen muhit ismi olarak ön plana çıkıyor.
Peki Çortuk ne demek?
Bunu tam olarak bilen yok.Ancak şöyle bir tahmin yürütmek mümkün.Bozüyük’ün çok eski çağlarda o bölgesinin çam ormanı olduğu rivayet ediliyor.Sonraları bu çamlar kesilerek tarla alanları açılmış.Çamlardan kalan dev kök artıklarının çotuk diye adlandırıldığı ve bu söylemden yola çıkarak çotuğun zamanla çortuk olarak evrildiğini iddia edebiliriz.
Çortuk’un mezarlık tarafındaki (Bundan 20 yıl öncesine kadar o bayırda Çortuk’a çıkan toprak bir yol vardı) eğimli alanına eski Bozüyüklülerin Gazhane Bayırı dediklerini de biliyoruz.Peki neden Gazhane Bayırı denmiş? Bilindiği gibi bugünkü İtfaiye Garajının olduğu yerde çok eskilerde (Bizim hatırladığımız 70’li ve 80’li yıllar) Bozüyük Hapishanesi ve Belediyeye ait küçük bir mezbaha vardı.Yan taraflarında ise çeşitli kulübeler vardı ve Belediyeye ait malzemeler bulunuyordu.Arka kısmında ise Bozüyük’ün gaz yağı ihtiyacını karşılayan (Çok eski dönemlerde köyler ve ilçenin bir kısmı gaz yağı lambalarıyla aydınlatılıyordu) Gaz Yağı Deposunun olduğu rivayet ediliyor.Bu yüzden bu tepelik kısma Gazhane Bayırı denmiş.
Şimdi haber görselimize yazdığımız “yapayalnızdı” manşet yazısından ve kırmızı yuvarlak ile işaretlediğimiz o evden bahsedelim.1970’li yılların ortalarında Çortuk’ta hiçbir ev ve yerleşim yokken (Genel olarak vişne bahçeleri vardı) Karadeniz’den göç ederek ilçemize yerleşen Laz Ahmet lakaplı (Tanker imalatçısı Ahmet Ersoy) o iki katlı evi inşa ederek Çortuk’ta ailesi ile yalnız başına yaşayan ilk kişi oldu ve inşa ettiği ev de Çortuğun ve günümüzdeki Yediler Mahallesi’nin ilk evi oldu.Daha sonrasında,1975-1985 arası köylerden göç edip Bozüyük’e yerleşenler bu evin etrafına evler yapmaya başladılar ve Çortuk büyüdü; mahalle olma yolunda ilk adımını attı.O dönemlerde göç o kadar hızlandı ki Ecacıbaşı,Demirdöküm gibi fabrikaların yapılmasıyla Bozüyük köyleri adeta boşaldı ve gençlerle orta yaşlılar Çortuk Bölgesinden arsa alarak başlarını sokacak kadar birer ev yaptılar.Merhum Ahmet Ersoy’un (Günümüzde Ersoy Metal Fabrikası sahipleri Ayhan,Hüsnü ve Semih Ersoy’un amcalarıdır) tek başına oturduğu o güzel bahçeli havuzlu ve garajlı iki katlı ev özelliğini ve güzelliğini kaybetmese de etrafı yüzlerce evle doldu.1980’lerin sonlarında bu evin hemen arkasına Ticaret Lisesi adı altında büyük bir okul ve sol tarafındaki kısma Sağlık Meslek Lisesi adı altında ikinci büyük okul inşa edildi.Eski Belediye Başkanlarımızdan Fatih Bakıcı’nın merhum dedesi Hacı Mehmet Bakıcı’nın vişne bahçesi olan çok büyük bir alan da merhumun sağlığında kendisi tarafından Ertuğrulgazi Camii yapımı ve yanındaki okul için bağışlandı.
Çortuk Mevkii bugün Bozüyük’ün en güzel panoramasının seyredildiği alanların başında geliyor.Geçtiğimiz yıllarda buraya Belediye tarafından bir seyir terası ve kafeterya yapıldı.İki adet İmam Hatip Lisesi’nin de olduğu Çortuk mevkii günümüzde artık dolmuş durumda ve 70’lerde yapılan o tek katlı evler çok katlı oldu ve yeniden dizayn edildi.İlçemizin en geniş alana kurulu mahallesi olan Yediler Mahallesi’nin nüfusu o kadar da çok değil.7215 kişinin yaşadığı mahalle ilçe merkez mahallelerinden ve Yenidoğan Mahallesi’nden sonra geliyor.Bozüyük’ün 80’lerin hemen başında büyümesine ve kent hüviyetine bürünmesine sebep olan Çortuk Bölgesi ve Yediler Mahallesi ile ilgili daha birçok şey anlatabiliriz.Ancak yeterli bilgileri verdiğimiz kanaatindeyim.
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
