Bozüyük tarihinde nice şahsiyetler,nice kahramanlar var ki yaşadığı döneme damga vurdu ve yıllar geçse de unutulmadı.Bunlardan biri de İstiklal Savaşı gazilerinden Hafız Halil Gönenli Hoca.
Ona hoca dedik;evet o bir imamdı ama o kadar çok yönlü bir kişilikti ki Bozüyüklülere yön verebilen bir şahsiyetti.Kurtuluş Savaşı sırasında Kasımpaşa Camii duvarına asılan adeta siyah sancak misali kara bez parçasına yazılan o ünlü yazıyı daha önceki haberlerimizde de aktarmıştık.O yazı da ne yazmıştı Hafız Halil hatırlayalım;
“Müslümanlar ! Beklediğiniz kıyamet bu günlerdedir.Birleşelim;kurtuluruz”
Bunu neden yazdığını da hatırlayacak olursak Bozüyük’ün Yunan İşgali günlerinde,ordu kurulamamış,halk perişan ve düşman işgali ve zulmü altında.Bozüyüklüleri uyandırmak,diriltmek,ayağa kaldırmak ve asker toplamak adına kara bez üzerine beyaz harflerle yazılmış o uyarı tarihe bir altın sayfa olarak geçti elbette.
Hem subay,hem öğretmen ve hem de bir cami hocası olan Hafız Gönenli Hoca’nın kısaca hikayesini de anlatalım.
Ailesi Bulgaristan’ın Cuma Kasabası’ndandır. Babası Hafız Mustafa Efendi, annesi Hafız Mükerrem Hanımdır.
Halil Efendi ; ailesinin rumi 1315 yılında Anadolu’ya göç etmek için geldikleri Varna Limanında, henüz gemiye binmeden dünya ya gelmiştir. Aile Balıkesir’in Gönen Kazası Kalfa Köyü’ne iskan ettirilmiştir. 7 yaşında hafızlığını tamamlayan Halil Efendi 9 yaşında babasını kaybeder. Bunun üzerine annesi ve kardeşleriyle birlikte Bozüyük Dombayçayır’ı Köyü’ne ‘’Karataban’’ olarak anılan dayısının yanına yerleşirler.(1) Aile bir süre Bozüyük’e taşınır ve ‘’Gönenliler’’ olarak anılırlar.
Hafız Halil İptidai Mektebi’ne kaydettirilir. Daha sonra eğitim hayatına Eskişehir Muallim Mektebinde devam eder ve burayı birincilikle bitirir.
Birinci Dünya Savaş’ı sırasında askere alınır. Tuzla Zabit(subay) Mektebi’nde eğitim görür. 28 Mayıs 1918’de Azerbaycan Ordusu’nu kurmak üzere gönderilen birlikte Asteğmen olarak görev alır. Rus Ermeni ve İran güçlerine karşı Azerbaycan korunur. Görevin tamamlanması üzerine Bakü’deki birlik İstanbul’a döner. (2)
Yunanlıların İzmir’i işgal edip Anadolu içlerine ilerlemesiyle birlikte Hafız Halil ve ağabeyi Hafız Ahmet Efendi Kuvay-i Milliye’ye katılır. Ağabeyi Hafız Ahmet Efendi ile birlikte siyah bir bezin üzerine ilk önce Kelime-i Şehadet altına da ‘’ Müslümanlar ! Beklediğiniz kıyamet bu günlerdedir. Birleşelim kurtuluruz. ‘’ yazarlar ve Bozüyük Kasımpaşa Camii’nin yan duvarına asarak Kuvayi Milliye’ye asker toplarlar. Ağabeyi ile birlikte cepheden cepheye koşan Halil efendi İnönü muharebelerinde Makineli Tüfek Bölük Komutanı olarak görev yapmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi’nde yaralanıp Ankara’da tedavisinin ardında tekrar birliğine katılır. Büyük Taarruz’da da yer alan Hafız Halil Efendi İzmir’e giren ilk Türk Birlikleri içerisinde yer almıştır.
Askerden terhis olduktan sonra Poyra ve Erenköy’de muallim olarak görev yapmıştır. 1947 yılında emekli olan Hafız Halil Efendi 1962 yılına kadar Bozüyük Kasımpaşa Orta Camii’nde imam olarak görev yapmıştır. Bozüyük’te yüzlerce insana Kuran-ı Kerim öğretmiş, ilmihal bilgileri vermiş ve irfan aşılamıştır.
Hem bir asker, hem bir muallim , hem de gönüllü bir din görevlisi olarak Vatanına, Milletine ve Dinine büyük faydalar sağlamış İstiklal Madalyalı Hemşehrimiz Gönenli Hafız Halil Efendi ( Halil Gönenli) 4 Mart 1970 tarihinde Bozüyük’te vefat etmiştir. Mekanı cennet olsun.
Bilgi Kaynakları;
1)Hayriye Varlık ( Gönenli Hafız Halil Efendi’nin gelini) -Bozüyük Şehir Müzesi ve Arşivi Sözlü Tarih Çalışması 23 mart 2018
2)Kurulay Yılmaz-Bozüyük’lü Şehitlerimiz ve Gazilerimiz-Tunç Yayıncılık- Ağustos 2016- SYF 9-12
Levent Sünal – Gündem11 Gazetesi
